چكيده فاطمه علي عربي كارشناس ارشد ادبيات فارسي
از اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم ، ادب متعهّد پايداري به صورت يك نظريه ي ادبي مطرح گرديد . البتـه با كنكاش در اين مقوله درمـي يابيم كه نظريه پردازان مكاتب فكـري و ادبـي مختلف ، هنـوز به تعريف جامع و مانعي از اين نوع ادبـي نرسيده اند .
در انقلاب اسلامـي نيز عناصر فرهنگـي ، اجتماعـي ، سياسـي و اقتصادي هر كدام به گونه اي ، عامل مؤثر در اين انقلاب محسوب مـي شوند .
در اين مقالـه سعـي شـده از يك سو به ادبيـات پايـداري و مقاومت و ويژگـي هاي آن و در كنار آن قالب هاي پركاربرد آن پرداختـه شود از سوي ديگر نسبت ميـان ادبيـات و مقوله ي تعهّد و پايـداري را در سه سطح كلّـي ، عام و خاص باز نماييم .
در بطن مفهوم ادب پايـداري نوعـي « اعتراض » ، « نفـي » و « نه » نهفتـه است . اين « اعتراض » و « نه » به هر نوع انحـراف ، بـي عدالتـي و آلودگـي اعم از : اجتماعـي ، سياسـي ، اخلاقـي ، دينـي و ... گفته مـي شود كه هنرمنـد تاب تحمّل آن را در پيرامـون خود نـدارد و در نهايت نسبت به استبـداد داخلـي و خارجـي معترض مـي گردد .
در جريان انقلاب اسلامـي ادبيـات اين دوره در سه مرحله شكل مـي گيرد .
1- ادبيـات قبل از انقلاب اسلامـي
2- ادبيـات در دوران انقلاب اسلامـي
3- ادبيـات طـي هشت سال دفاع مقدّس و جنگ تحميلـي
بـي شك شعـر دوران دفـاع مقدّس و انقلاب اسلامـي ، از نظر بار عرفـانـي و ارزش هاي انسانـي از دوره هاي پر افتخار شعر فارسي به شمار مي رود ؛ و ادبيات قبل از انقلاب اسلامـي نيز مشحون است از ظلم ستيزي و مبارزه با استبـداد و بـي عدالتـي .
كليـد واژه ها : ادبيـات ، ادبيـات پايـداري ، ادب متعهّد ، قالب هاي شعـري