گروه ادبیات استان همدان

    دکتر طاهره ی صفارزاده شاعر،نویسنده، نظریه پرداز، محقق، مترجم و استاد دانشگاه، در27 آبان 1315 خورشیدی در شهرستان سیرجان به دنیا آمد. چهارساله بود که والدینش – ابتدا پدر وسپس مادر- را در فاصله ی 40 روز ازدست داد. بنا به گفته ی خودش در کتاب "مردان منحنی" از وقتی خواندن ونوشتن آموخت، چیزهایی می نوشت به صورت شعرونثر، مورد تشویق قرار می گرفت.اولین شعری که به شاعری او جنبه ی رسمی داد، شعری بود با عنوان"بینوا وزمستان"که در روزنامه دیواری مدرسه چاپ شد.آن وقت کلاس اول دبیرستان بود وسیزده سال داشت.

    پس از اتمام تحصیلات دبیرستانی، تحصیلات را در رشته ی زبان وادبیات انگلیسی ادامه دادوبه دلیل تسلط بر ادبیات انگلیسی، سروده هایی هم به این زبان دارد و در برخی محافل ادبی و علمی شعرای اروپا نیز انشار یافته است.

   ازدواج او با پزشکی که از دوستان برادرش بود به جدایی انجامید. برای ادامه ی تحصیل به انگلستان رفت ولی به دلیل مرگ فرزند پنج ساله اش به ایران بازگشت و در تنهایی هایش دوباره به شعر و قصه پناه آورد. یکی از داستان هایش در مسابقه ی نویسندگان آسیای جنوب شرقی، اول شد و با بورسیه برای ادامه تحصیل دررشته ی نقد تئوری و عملی ترجمه به آمریکا رفت وپس از 4سال با مدرک دکترا به ایران بازگشت(سال 48).

    به خاطر فضای نامناسبی که پس از کودتای28 مرداد32 ایجاد شده بود و هم چنان وجود داشت، به ناچار اعتقادات خود را آشکار نکردولی" بعد ها با سرعتی روزافزون به اصل خود بازگشت و سال 51 نقطه ی عطفی شددر زندگی صفارزاده" (صباغ زاده ی ایرانی ، مریم، ستاره ی نامرئی، کتاب همشهری، صص 19و20)

   " سال های پس از انقلاب سبب شده بود تا ریشه های اعتقادی او قوی تر شود. زبان عربی را به طور کامل آموخت و قرآن را به انگلیسی ترجمه کرد. پس از ازدواج با دکتر عبدالوهاب وصال، نوه ی وصال شیرازی، با او به کار تحقیق و پژوهش پرداخت" (همان،ص22) . در سال1380 پس از انتشار ترجمه ی "قرآن کریم"به افتخار عنوان" خادم القرآن" نایل آمد.

   خود وی در " مردان منحنی" در بخشی از زندگی نامه اش می گوید: " در یک بیان خلاصه می توان گفت: مقدر چنین بوده که زندگی پر تلاش این شاعر در مسیر ستیزها، ضربه خوردن ها، افتادن و برخاستن ها، کج وراست رفتن ها به توفیق بینجامد که به قول شما روزگاری به افتخار همراه بودن با ملت حق جوی خود نایل شود."

     از آثار صفارزاده می توان به موارد زیر اشاره کرد:          

          پیوندهای تلخ( مجموعه ی قصه)، چاپ اول1341

          اصول و مبانی ترجمه (تحقیق )، چاپ اول 1359

     و مجموعه شعرهای:

          رهگذر مهتاب (1341)

          چتر سرخ (1347)

         طنین در دلتا (1349)

         سد و بازوان (1350)

         حرکت ودیروز (1357)

         بیعت با بیداری (1358)

         مردان منحنی (1366)

         دیدار صبح (1366)      

    با اندکی تأمل در این آثار می توان دریافت، وی شاعری است برخوردار از اندیشه های دینی و اعتقادات مذهبی که شعر را با  شعور درآمیخته . این آگاهی حاصل تأملات عمیق او در آیات و سور قرآن است وناشی از همان اعتقاد خاص مذهبی اوست.

    هم چنین " این شخصیت با نگرشی واقع بینانه، با بیانی گرم و دلنشین و دور از تعصب به بیان دغدغه های فراوان ذهنی خود پرداخته و با سرودن شعرهایی ناب از دوران هشت ساله ی دفاع مقدس، مشارکت فعال سازنده ی خود را اعلام داشته و در شعر هایش به پاسداری از صداقت"والعصر" پرداخته "(شعر ای پاسدار، مجموعه شعر دفاع مقدس-از نگاه آینه ها- به کوشش سیمیندخت وحیدی)و" قصه ی شهادت شهدایی که هم چون خودشان بی ادعا هستند بیان نموده و درقالب سپید، شعرهایی سروده که از مرز جان می گذرند و پروازشان از خاک سوی نور واز بطن آبی رگ ها به سوی آبی بالاست. "(شعر حنجره های زخمی، همان) اکنون برای آشنایی بیش تر با این شاعر گرانقدر به توضیح مختصری درباره ی برخی شعرها و مجموعه اشعار او می پردازم.

   1- مجموعه شعر( گزیده ی اشعار معاصر) که گزیده اشعار وی در سال های 68 تا74 است. ناشر این مجموعه کتاب نیستان می باشد که آن را در سال 1378 به چاپ رسانده است. در این مجموعه با هفت قطعه از اشعار او آشنا می شویم. امتیاز این دفتر ،بنا به گفته ی ناشر، آن است که کار انتخاب نمونه ها، به جز موارد خاص، به شاعر محول شده است. از جمله شعرهای این مجموعه، " در پیشواز صلح" ، " بالایی کلام" و " ناقوس ها در بازگشت" را می توان نام برد.

در شعر" در پیشواز صلح" (پاییز 69 ) ارتباط صلح و ادبیات را بیان کرده به توضیح و تبیین این موضوع پرداخته است.

شعر" ناقوس ها در بازگشت" ( دی 68 )به مناسبت هم زمانی اعلام فروپاشی کمونیزم و تولد حضرت مسیح سروده شده، که در آن به ظلم و بیدادگری ها، انتظار ظهور موعود و علایم ظهور در آن زمان اشاره کرده است و در آخر شعر با زیبایی تمام مسیح را خبرگزار دولت احمد معرفی کرده، می گوید:

مسیح خبرگزار دولت احمد بود

در بازگشت

از یاوران دولت حجت خواهد شد

ناقوس ها

به انتظار وعده ی دیدار

طنین بیشتری دارد

2-" دیدار صبح" گزیده اشعار سال های 66-1359 . این کتاب مجموعه ای مرکب از 38 قطعه شعر در موضوع های مختلف است. تعدادی موضوع جنگ تحمیلی و دفاع مقدس شامل: "از غار تا مدینه ی انسان" که شرحی در مورد جبهه های نبرد حق علیه باطل و شهادت رزمندگان اسلام، "نسل بزرگ بیداری" در بیان رشادت ها و دلاوری های رزمندگان و قطعه شعر" پیشواز" در موردفضای عطرآگین جبهه است و رزمندگانی که ایثار می کنند، به خود نمی اندیشند وادامه دهنده ی راه حسین علیه السلام هستند.(کتاب شناسی دفاع مقدس ،جلد اول، ص600 ) مصراع هایی از قطعه شعر پیشواز:

در سرزمین آسمانی جبهه

کسی به خویش نمی اندیشد

کسی به مرگ و مال نمی اندیشد

و ارتفاع صخره و کوه

به زیر پای دلیرانی است

کز ارتفاع ایمان می جنگند

3- از دیگر اشعار او"پیوند باطنی مظلومان" است که با اشاره به مبارزات مردم لبنان، فلسطین، هرزه گوین و ایران ،ازگنجینه ی لغات به زیبایی استفاده کرده و با آوردن لفظ حزب اللّه بین همه ی آن ها پیوند برقرار می کند.

در نهایت راه

پیروزی و غلبه

از آن حزب اللّه است

و حزب اللّه عنوان مردمی است مؤمن به غیب و قیامت  

انتخاب شده از کتاب مریم ها و شقایق ها(مجموعه شعر خواهران بسیج) ،ناشر: دبیرخانه ی کنگره ی بررسی نقش زنان در دفاع و  امنیت

در همین کتاب در قطعه شعر دیگری با نام" در چهار راه شهادت" از سرزمین آسمانی جبهه به پرواز در می آید و از "حنجره های زخمی فریاد سلمٌ لمن سالمکم و حربٌ لمن حاربکم سر می دهد و در آینه ی " حسین" جمال حق را می بیند و همراه با همه ی آن صبوران و مقاومان در باران سنگ به انتظار موعود می نشیند."

رگهایمان کشیده می شود از درد

رگهایمان کشیده می شود از ریشه

در بیکرانه ترین هجران

تو آسمان گونه شکافتی

و ما زمین گونه گسترده شدیم

و ناگه افکندیم هرچه در ما بود

از صبر از سپاس

از تبار

تو شاهد این شوریدن هستی

در چهار راه شهادت....

   در جای جای اشعا ر این بانوی شاعر وابستگی و تعلق اورا نسبت به کشور، ملت وعقایدش می بینیم. استفاده ی وی از آیات، و تمایلش به سرودن اشعاری در دفاع از میهن و مدافعان این سرزمین آسمان گونه،در برابر یزیدیان زمان همه وهمه،دلیلی واضح بر این ادعاست. او حتی پا را از مرزهای ایران فراتر می گذارد با مظلومان در سایر سرزمین های ظلم دیده "به انتظار وعده ی دیدار"

شوری از صبر بپا می کند. وسرانجام روز شنبه چهارم آبان ماه 1387 آخرین برگ از دفتر عمرش ورق می خورد. جسم او در امام زاده صالح تهران به خاک سپرده شد ،اما یادگارهای ارزشمندش، او را برای علاقمندان به علم، دین و فرهنگ جاودانه ساخت.

فهرست منابع:

1- کتاب شناسی دفاع مقدس(81-1359) به اهتمام فیروزه برومند، جلد اول، شیراز نوید،1366

2- مریم ها وشقایق ها (مجموعه شعر خواهران بسیج) به اهتمام حسین اسرافیلی، شیرین علی گلمرادی و پرویز بیگی حبیب آبادی، دبیر خانه ی کنگره ی بررسی نقش زنان در دفاع وامنیت

3- فرهنگ شاعران جنگ و مقاومت، محمدباقرنجف زاده بارفروش" م. روجا" ، مؤسسه ی کیهان

4- ستاره ی نامرئی، کتاب همشهری، مریم صباغ زاده ایرانی

تهیه و تنظیم:  مرضیه نوروزیان، دبیر ادبیات فارسی ناحیه 2 همدان، دبیرستان هیئت امنایی تربیت ،سال تحصیلی90-89