طنز

به نام چاشنی بخش زبان ها

طنز

طَنز، هنری است که عدم تناسبات در عرصه‌های مختلف اجتماعی را که در ظاهر متناسب به نظر می‌رسند، نشان می‌دهد و این خود مایه خنده می‌شود. هنر طنزپرداز، کشف و بیان هنرمندانه و زیبایی‌شناختی عدم تناسب در این «متناسبات» است.

ریشه ی واژه:

طنز واژه‌ای عربی است و در واژه به معنای مسخره کردن، طعنه زدن، عیب کردن، سخن به رموز گفتن و به استهزا از کسی سخن گفتن است. معادل انگلیسی طنز satire است که از satira در لاتین گرفته شده که از ریشه satyros یونانی است. satira نام ظرفی پر از میوه‌های متنوع بود که به یکی از خدایان کشاورزی هدیه داده شده بود و به معنای واژگانی «غذای کامل» یا «آمیخته‌ای از هرچیز» بود.

تعریف اصطلاح:

در ادبیات طنز به نوع خاصی از آثار منظوم یا منثور ادبی گفته می‌شود که اشتباهات یا جنبه‌های نامطلوب رفتار بشری، فسادهای اجتماعی و سیاسی یا حتی تفکرات فلسفی را به شیوه‌ای خنده دار به چالش می‌کشد.

در تعریف طنز آمده‌است: «اثری ادبی که با استفاده از بذله، وارونه سازی، خشم و نقیضه، ضعف‌ها و تعلیمات اجتماعی جوامع بشری را به نقد می‌کشد.»

  دکتر جانسون طنز را این گونه معنی می‌کند: «شعری که در آن شرارت و حماقت سانسور شده باشد.» به کار بردن کلمه طنز برای انتقادی که به صورت خنده آور و مضحک بیان شود در فارسی معاصر سابقه زیاد طولانی ندارد. هرچند که طنز در آثار سعدی و عبیدودیگر آثار قدیم زبان فارسی به کار رفته، ولی استعمال وسیعی به معنای satire اروپایی نداشته‌است. در فارسی، عربی و ترکی کلمه واحدی که دقیقا این معنی را در هر سه زبان برساند وجود نداشته‌است. سابقا در فارسی هجو به کار می‌رفت که بیشتر جنبه انتقاد مستقیم و شخصی داشت و جنبه غیر مستقیم نداشت و اغلب آموزنده و اجتماعی هم نبود. در فارسی هزل را نیز به کار برده‌اند که ضد جد است و بیشتر جنبه مزاح و مطایبه دارد.

ماهیت طنز:

  طنز تفکر برانگیز است، و ماهیتی پیچیده و چند لایه دارد. گرچه طبیعتش بر خنده استوار است، اما خنده را تنها وسیله‌ای می‌انگارد برای رسیدن  به هدفی برتر و آگاه کردن انسان به عمق رذالت‌ها. گرچه در ظاهر می‌خنداند، اما در پس این خنده واقعیتی تلخ و وحشتناک وجود دارد که در عمق وجود، خنده را می‌خشکاند و انسان را به تفکر وا می‌دارد. به همین خاطر در باره طنز گفته‌اند: «طنز یعنی گریه کردن قاه قاه، طنز یعنی خنده کردن آه آه.» طنز در ذات خود انسان را برمی آشوبد، بر تردیدهایش می‌افزاید و با آشکار ساختن جهان همچون پدیده‌ای دوگانه، چندگانه یا متناقض، انسان‌ها را از یقین محروم می‌کند. جاندرایدن در مقاله «هنر طنز» ظرافت طنز را به جدا کردن سر از بدن با حرکت تند و سریع شمشیر تشبیه می‌کند، طوری که دوباره در جای خود قرار گیرد.

   در بين طنز وکمدی هم البته فرق است در کمدی معمولاٌ خنده به خاطر خنده مطرح است اما در طنز خنده برای استهزا است بدين ترتيب طنز وسيله است نه هدف در طنز کسي که مورد انتقاد قرار می گيرد ممکن است يک فردخاصی باشد يا يک تيپ يا يک طبقه يا ملت وحتی يک نژاد ،گاهی نوسينده قهرمان اثر را به سخره می گيرد اما مراد وي کسی يا کسانی بيرون از اثر ادبی است و بدين منظورحتی ممکن است از خود بد گوئی کند گاهی کسانی که دعوی وقصداصلاح مفاسد اجتماعی و تهذيب اخلاقی انسانی را داشته اند  به شيوه ی طنز پردازی روی آورده اند.

انواع طنز:

به طور کلي طنز ادبی را به دو دسته می توان تقسيم کرد :

 1- طنز کلامی

 2- طنز موقعيت

طنز کلامی :

در طنز کلامی نويسنده با استفاده از عبارتهاي خنده دار يا به کار بردن عبارتها در جايی که متناسب با موضوع نيستند نوشته های طنز آميز به وجود می آورد. گاهی نيز نويسنده با بازنويسی يک داستان قديمی يا تقليد از يک سبک ادبی، طنز کلامی می آفريند. گاهی در طنز کلامی نويسنده به شکل غير مستقيم منظورش را به مخاطب می رساند  و در واقع خودش را به کوچه حسن چپ می زند. در اين شيوه ، نويسنده با بی طرفی درباره ی موضوع حرف می زند.

گاهی در طنز کلامی، نويسنده از وارونه گويی استفاده ميکند. براي مثال، از کسی تعريف می کند در حالی که منظورش انتقاد و بدگويی از اوست. گاهی نيز با طولانی کردن کلام و استفاده پشت سر هم ازجملات بی ربط و با ربط ، نوعی طنز کلامی شکل می گيرد. به طور کلي طنز کلامی در ميان مردم بسيار رايج است و طنزهايی راديويی و بسياری از طنزهاي مکتوب در نشريات نيز بر اين اساس پديد آمده اند.

 

طنز موقعيت:

تضاد بين دو پديده يا بی تناسبی اتفاقی با آنچه معمول و مورد انتظار است، می تواند موقعيتی طنز آلود ايجاد کند. منظور از طنز موقعيت نيز شرايطی از اين دست يا شرح حوادث و موقعيت هايی است که مخاطب را به خنده وا می دارد.در زندگی عادی نيز موقعيتهای طنز بسيار پيش می آيند. به عنوان مثال، زمانی که شاگردی به گفته های معلم و بحث جاری در کلاس توجه ندارد و در همين شرايط معلم چيزی از وی  می پرسد.در نتيجه شاگرد حواس پرت ممکن است به سوالی که معلم پرسيده بی ربط پاسخ بگويد و با شليک خنده ي دانش آموزان مواجه شود.

قالب طنز:

طنز معمولا به صورت يک نامه ، خاطره يا داستان گفته ونوشته  می شود. اين گونه داستانها يا خاطره ها معمولاٌ واقعيت ندارند و متناسب با موضوع مورد نظر نويسنده طراحی می شود اما ممکن است که رويدادی واقعاً رخ داده باشد و نويسنده با ايجاد تغييرات و افزودن شاخ و برگهای لازم ، آن را به صورت قالبی مناسب برای موضوع مورد نظر خويش در آورد.

اگر طنز به صورت نقل خاطره باشد راوی اصلی داستان گاهی خود نويسنده است و گاهی هم يک شخصيت خيالی که نويسنده او را به عنوان يک شخص واقعی معرفی می کند. در طنزهايی که به صورت داستان بيان می شوند دو يا چند شخصيت خيالی با نامهای مخصوص نقشهای اصلی را بازی می کنند. خود نويسنده نيز نامی طنز آميز برای خود انتخاب ميکند. ممکن است نامی که براي يک شخص در طنز انتخاب می شود از جهاتی با نام شخصی که مورد نظر نويسنده است شباهت داسته باشد تا خواننده بی درنگ آن شخص را به خاطر بياورد.

طنز را مي‌توان از ديدگاه موضوع نیز به شش نوع زير تقسيم كرد:

1- طنز اجتماعي

2- طنز سياسي

3- طنز تاريخي

4- طنز مذهبي و عارفانه

5- طنز فلسفي

6 - طنز تلفيقي چون طنز سياسي ـ اجتماعي و …

طنز را از منظر قالب نیز مي‌توان به دو دسته كلي طنز زباني و طنز تصويري تقسيم كرد. طنز زباني خود به دو دسته نظم و نثر تقسيم مي‌شود. آثار طنزي كه در قالب نظم ارائه شده‌اند، بيشتر از قالب‌هاي قصيده، قطعه، رباعي، ترجيع‌بند، تركيب‌بند، مثنوي و گاه غزل سودجسته‌اند و طنز در قالب نثر نيز از داستان كوتاه، رمان، نمايشنامه، فيلمنامه، كاريكاتور و مسافرت خيالي، داستان حيوانات، تمثيل، كلمات قصار و حكايات بهره گرفته است.

در ادبیات کلاسیک فارسی، طنز در میان آثار نویسندگان دوره های مختلف به اشکال گوناگون وجود داشت. در صدر این افراد، عبید زاکانی پدر هنر طنز در ادبیات فارسی است. عطار نیشابوری نیز در الهی نامه جنبه هایی از طنز دارد.

 نحوه بيان يك طنز نيز ممكن است با استفاده از اغراق و مبالغه، تضاد، تناقض، تمثيل، وارونه‌نمايي و … باشد و بالاخره طنز را براساس محتوا و مضمون نيز مي‌توان به دو دسته طنز تلخ يا سياه و طنز شيرين يا سفيد تقسيم كرد. در طنز سياه جنبه خنده‌انگيزي طنز كمتر از نيش آن است. ولي در طنز شيرين، بذله‌گويي و شوخ‌طبعي بر تفكر و تعمق طنز برتري دارد. طنز سياه چيزي‌ست كه در شعر خيام و جاهايي در شعر حافظ، البته به صورتي رندانه‌تر، وجود دارد. اما نمونه‌‌ي اساسي طنز سياه، مبتني بر نفي است. ما در طنز اجتماعي، تعريض داريم اما نفي نداريم.

طنز از نظر شيوه عرضه نيز به صورت زير طبقه‌بندي مي‌شود:

1 - طنز نوشتاري

2 - طنز شنيداري

3 - طنز ديداري (مثل پانتوميم)

4- طنز تصویری

5 - طنز ديداري و شنيداري

 

منابع و ماخذ

1-طنز، سیّد عبد الجواد موسوی ، جلد 4و5

2- انواع ادبی ، سیروس شمیسا

 

 

 

 

                                                                        گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی شهرستان بهار

                                                                                                     امیر جهانی

ریشه یابی احتمالی برخی از واژه ها

به نام آن که هستی نام از او یافت

ریشه یابی احتمالی واژه های مرد،زن پسر،دختر،پدرومادردر فارسی

 

مرد ، هم ریشه با واژه مَرگ است .مرد بیش از زن به مرگ نزدیک است زیرا بیرون از خانه و در جست و جوی برآوردن نیازهای خانواده است .

زَن از زادن و زندگی است . زن ، زادن و زندگی هم ریشه اند.

دُختر از ریشه « دوغ » است که در میان مردمان آریایی به معنی....« شیر » بوده و ریشه  واژه ی دختر « دوغ دَر » بوده به معنی « شیر دوش » زیرا در جامعه کهن ایران باستان کار اصلی او شیر دوشیدن بود . به  daughter در انگلیسی توجه کنید . واژه daughter  نیز همین دختر است .  gh در انگلیس کهن تلفظی مانند تلفظ آلمانی آن داشته و  « خ » گفته می شده . در اوستا این واژه به صورت دوغْــذَر  doogh thar  و در پهلوی دوخت . دوغْدَر در اثر فرسایش کلمه به دختر تبدیل شده است .

اما واژه پسر ، شاید چیزی مانندِ « پوسْتْ دَر » بوده است . کار کندن پوست جانوران بر عهده پسران بود و آنان چنین نامیده شدند . «پوستْدَر» برای سادگی تلفّظ  به« پسر » تبدیل شده است . در پارسی باستان puthra  پوثرَ  ، در زبان پهلوی  پوسَـر  و پوهر  و در هند باستان پسورَه است  . در گویش تاتی اشتهارد هنوز به پسر می گویند « فور » و  در سنگسر « پور » می گویند .

در کردی  هنوز پسوند « دَر » به کار می رود . مانند « نان دَر » که به معنی « کسی است که وظیفه نان آوری خانواده را بر عهده دارد . »

حرف « پـِ » در « پدر » این گونه می نماید که از ریشه واژه « پاییدن » است . « پدر » به معنی پاینده « کسی که می پاید . » کسی که مراقب خانواده اش است و آنان را می پاید . پدر در اصل پایدر یا پادر بوده و جالب است که تلفظ « فاذر » در انگلیسی بیشتر به « پادَر » شبیه است تا تلفظ فارسی «پدر» .

خواهر ( خواهَر ) از ریشه «خواه » است یعنی آنکه خواهان آسایش خانواده است . « خواه + ــَر  یا ــار » . در اوستا خواهر به صورت خْـوَنــگْـهَر آمده است . در لُری حرف واو در « خوار » یا « هُوار » هنوز تلفظ می شود . در کردی ایلام و کرمانشاه « خْـوِشِـگ » گفته می شود که باز هم حرف واو تلفظ می گردد .

بَرادر نیز شاید در اصل « بَرا + در » باشد . یعنی کسی که برای ما کار انجام می دهد. کار انجام دهنده برای ما  و برای آسایش ما .

« مادر » نیز شاید به معنای  « پدید آورنده ی ما » باشد.

شاید پذیرش معنای پدر و مادر و دختر و برادر با توجه به کلمات انگلیسی FATHER / MOTHER / DAUGHTER /brother تا اندازه ای دشوار باشد . اما خوب است بدانیم که جایگاه اصلی آریاییان که احتمالاً شمال دریای مازندران بوده است  به سرزمین ایران نزدیک تر است تا سرزمین اروپا و آریاییانی که به اروپا کوچیدند زبانشان با مردمان بومی آنجا آمیزش یافت و واژگانی نوین در زبانشان پدید آمد . البته در ایران نیز همین حالت بود ولی کمتر .

هرچند اقوامی دارای زبانهای آریایی پیش از مهاجرت آریاییان در ایران بودند  ولی در اروپا که سرزمین آبادتری بود اقوام بیشتری به نسبت ایران در آن وجود داشت که زبانهای دیگری داشتند و زبان آریاییان در آمیزش با آنان بیشتر دگرگون شد . ضمناً این چند واژه در همه جای ایران این گونه تلفّظ نمی گردد . مثلاً کردها به مادر می گویند دالِگ،دایْک به پدر می گویند باوْگ یا باوْک به خواهر می گویند خْوِشِگ یا خْــوِشِک به برادر می گویند بِرا به پسر می گویند کُر . برای دختر چند واژه دارند . دویَت ( با ادغام یاء و واو ) / کَنیشک / کِچ / کیژ  . در تاتی ، گیلکی و دیگر زبانهای ایرانی جز فارسی نیز مانند کردی کلمات دیگری وجود دارد . مانند ریکا و کیجا به معنی پسر و دختر در شمال ایران .

جالب است که در عربی « رَجـُل : مرد » با  « رِجـْل : پا » هم ریشه است زیرا از اعضای بدنش پاهایش بیش از دیگر اندامها در خدمت او بودند . وظیفه اصلی مرد شتاب به این سو آن سو برای یافتن خوردنی بوده است .

« اِمــرَأة » نیز مؤنّثِ « اِمرَأ : انسان » است . پس « امرأة » یعنی « انسان مؤنث » .

در عربی نیز « اِبن : پسر» با گرفتن تاء تأنیث به « اِبنة » تبدیل شده است و « ابنة » نیز به « بِنْت » تغییر کرده است . پس « بَنات » به معنی «دختران » در اصل جمع « ابنة »  و به صورت « اِبنات » بوده سپس به « بَنات » تغییر شکل داده است

 

 

گروه زبان و ادبیات فارسی شهرستان بهار

جهانی

 

سؤالات درس به درس تاریخ ادبیات2

سؤالات درس به درس تاریخ ادبیات  2

درس اول
درآمدي بر عصر حافظ
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- كدام عارف و متفكر اندلسي، براي نزدكي كردن عرفان و فلسفه كوشيد؟ ابن عربي
2- چرا در عصر حافظ، گروه‌ها توانستند مذهب و اعتقادات خود را آزادانه آشكار كنند؟ به دليل بي‌اعتقادي برخي از ايلخانان و بي‌تعصبي برخي ديگر
3- شيعيان، كدام حكومت‌هاي محلي را تشكيل دادند؟ سربداران و مرعشيان.
4- در عصر حافظ كدام قالب شعري رو به ضعف و كسادي گذاشت؟ قصيده
5- مضمون قصيده‌هاي سروده شده در عصر حافظ چه بود؟ حمد خدا، نعت رسول اكرم (ص) و مناقب امامان شيعه
6- ابتكارهاي صورت گرفته در شعر اين دوره كدام است؟ منقبت و مرثيه و طرح مسائل اجتماعي
7- در شعر عصر حافظ تقليد از شاعران پيشين به چه شكل‌هايي بروز مي‌كرد؟ تقليد از شيوه‌ و سبك استادان پيشين، جواب گويي شعرهاي مشهور بر همان وزن و قافيه‌ي پيشينيان
8- شيوه‌ي كدام شاعر عصر حافظ ابتكاري تازه قلمداد مي‌شود؟ عبيدزاكاني
9- «طنز و انتقاد اجتماعي» در شعر كدام شاعران اين دوره بيش‌تر ديده مي‌شود؟ عبيد حافظ و بسحاق اطعمه
10- «زبان شعر» در اين دوره چگونه است؟ جز در سروده‌هاي حافظ و خواجو، رو به سقوط و تباهي است.
11- عراقي، كدام مثنوي را بر وزن «حديقه سنايي» سروده است؟ عشاق نامه (ده نامه)
12- كدام كتاب عراقي به «نظم و نثر» است؟ لمعات
13- موضوع كتاب «لمعات» چيست؟ عرفان و سير و سلوك عارفانه
14- چه كسي مشهورترين شرح را بر «لمعات» نوشته است؟ جامي
15- «ساقي نامه» چگونه شعري است؟ شعري است در وصف مجالس بزم و لوازم مربوط به آن به طوري كه شاعر در خلال آن مضامين غنايي و عرفاني و حكمت و وعظ را نيز درج كند.
16- «عراقي» در كجا متولد شد؟ در يكي از روستاهاي فراهان به نام كميجان
17- «عراقي» در قونيه با كدام عارفان مشهور آشنا شد؟ شيخ صدرالدين قونوي
18- كدام اثر حماسي در دوره‌ي حافظ مورد توجه و تقليد قرار گرفته است؟ شاهنامه فردوسي  

درس دوم
خواجوي كرماني
1- «خواجو» در غزل از چه كسي پيروي مي‌كرد؟ سعدي
2- «نخل بند شاعران» شهرت كدام شاعر معروف است؟ خواجوي كرماني
3- «رساله‌ي اللباديه» مناظره بين چيست؟ ني و بوريا
4- خواجو در «قصيده سرايي» از كدام شاعر تقليد كرده است؟ سنايي
5- كدام شاعر در ستايش سربداران، شعر سروده است؟ ابن يمين
6- ابن يمين به سرودن شعر در كدام قالب شعري نام بردار گشته است؟ قطعه
7- مذهب «ابن يمين» چه بود؟ شيعه
8- «سيف فرغاني» شاعر كدام قرن است؟ قرن هفتم
9- بيت «اسب همت سركشيد و بهرجو جايز نداشت / خوار همچون خر در اصطبل ثنا خواني مرا» از كدام شاعر است؟ سيف فرغاني
10- چرا لقب «زاكاني» به عبيد داده شد؟ او از خاندان زاكانيان، تيره‌اي از اعراب بني خفاجه بود.
11- شهرت «عبيد» به كدام قالب بياني است؟ طنز
12- «عبيد» در پرداختن به هزليات خود به كدام شاعران توجه داشته است؟ سعدي و سوزني سمرقندي
13- مثنوي «موش وگربه» درباره‌ي چيست؟ حكايتي است تمثيلي كه در آن وضع جامعه و دو طبقه‌ي حاكمان و قاضيان مورد انتقاد قرار گرفته است.
14- «عبيد» در كدام قرن زيسته است؟ قرن هشتم
15- دو بخش ديوان اشعار خواجو، چه نام دارد؟ صنايع الكمال، بدايع‌الجمال
16- كدام مثنوي از خواجو نيست؟ (سام‌نامه، صدپند، هماي و همايون) صد بند، از عبيد زاكاني است.
17- «سخن حافظ طرز غزل» كدام شاعر را دارد؟ خواجو
18- «اخلاق الاشرف» اثري است از ..... عبيد زاكاني
19- زبان طنز در آثار «عبيد» چگونه است؟ بي‌پروا و تند
20- سبك شعري «سيف فرغاني» به شيوه‌ي كدام شاعران است؟ سخنوران نامي خراسان

-------------------------------------------------------------
درس سوم
حافظ
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «لسان الغيب» لقب كيست؟ خواجه شمس‌الدين محمد شيرازي (حافظ)
2- نياكان «حافظ» از كجا بودند؟ كوهپايه‌ي اصفهان‌
3- لقب «محتسب» را حافظ به كدام حاكم وقت شيراز داده بود؟ امير مبارزالدين محمد
4- كدام شاعر فارسي زبان، بيش‌ترين محبوبيت را تاكنون نزد فارسي زبانان داشته است؟ حافظ
5- «حافظ» از كدام دانش‌هاي زمان خود بهره داشت؟ همه‌ي علوم قراني ، از قرائت و تفسير گرفته تا كلام و فلسفه و عرفان
6- محتواي غزل‌هاي «حافظ» چگونه است؟ تلفيق و تركيب عشق و عرفان است.
7- كدام شهر خراسان در دوره‌ي جامي پايتخت هنر و ذوق و ادب ايران بود؟ هرات
8- چه كساني در آن زمان، حامي هنرمندان وصاحبان ذوق بودند؟ سلطان حسين بايقرا و امير عليشير نوايي
9- كدام اثر جامي «منظومه‌اي تمثيلي، حاوي اشارات اخلاقي و عرفاني» است؟ سلامان و ابسال
10- «جامي» در مثنوي سرايي از كدام شاعر تقليد كرده است؟ نظامي
11- كدام كتاب را «جامي» در برابر خمسه‌ي نظامي سروده است؟ هفت اورنگ
12- كتاب «بهارستان» به تقليد از كدام اثر معروف است؟ گلستان سعدي
13- ديوان جامي، به چند بخش تقسيم شده است؟ سه بخش
14- «ذكر مراحل سلوك و رتبيت نفس» محتواي كدام كتاب «جامي» است؟ سحبة الابرار
15- حافظ در شعر «بلبلي خون دلي خورد و گلي حاصل كرد / باد غيرت به صدش خار، پريشان دل كرد» به كدام رويداد اشاره كرده است؟ درد مرگ فرزندش
16- كدام شاعر را برخي «خاتم شعراي ايران» مي‌دانند؟ حافظ
17- لحن و بيان «حافظ» در اشعارش، چگونه است؟ گزنده و تلخ با نيشخند و كنايه آميز است.
18- محتواي غزل شاعران پيش از حافظ، چه بود؟ يا عاشقانه يا عارفانه
19- تقليد «جامي» از شعرايي چون نظامي و سعدي، در چه حدي است؟ نتواسته است از حد مقلدي موفق يا فراتر بگذارد.

-------------------------------------------------------------
درس چهارم
درآمدي بر ....
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- دو دليل عمده‌ي تاريخ نويسي در عصر حاكميت مغول و تيمور چيست؟ مغولان و تيموريان به ثبت فتوحات و آوازه‌ي خود علاقه‌مند بودند و ديگر آن كه ايرانيان براي ضبط تاريخ و فرهنگ و مظلوميت خويش از اين اشتياق ايخانان براي ارضاي حسّ نام‌جويي خويش سود مي‌بردند.
2- شيوه‌ي نويسسندگي در عصر خواجه شمس‌الدين چگونه بود؟ مانند قبل، كاربرد لغات تركي و عربي فراوان بود.
3- «تاريخ جهانگشا» اثر كيست؟ عطاملك جويني
4- موضوع كتاب «تاريخ جهانگشا» چيست؟ ظهور چنگيز، فتوحات او، تاريخ خوارزمشاهيان و ....
5- نثر «تاريخ جهانگشا» چگونه نثري است؟ متكلف و مصنوع
6- چه كسي مجموعه‌ي علمي- فرهنگي «ربع رشيدي» را در بتريز تأسيس كرد؟ خواجه رشيدالدين فضل الله
7- اثر مهم خواجه رشيدالدين فضل الله، كدام كتاب است؟ جامع التواريخ
8- نثر كتاب « جامع التواريخ » چه نوع نثري است؟ پخته و عالمانه و شاده و با استحكام، پاره‌اي از لغات تركي و مغولي را نيز دارد.

-------------------------------------------------------------
درس پنجم
درآمدي بر عصر صائب
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- مذهب رسمي صفويان چه بود؟ تشيع
2- در زمان صفويه به جز كشور ايران، در كدام كشور زبان و ادب فارسي استقرار يافت؟ هند
3- در عصر صائب سلاطين كدام سلسله در هنر شاعران را تشويق مي‌كردند؟ سلاطين بابري
4- چرا شاعران در زمان صفويه مورد بي‌مهري قرار گرفتند؟ سلاطين صفوي عقيده داشتند شعر فقط بايد در وصف و منقبت پيامبر و امامان شيعه باشد.
5- زبان فارسي تا چه زماني در هند رواج داشت؟ تا عصر حاكميت استعماري انگليس بر هند
6- قالب عمده‌ي شعر از لحاظ كميت در اين دوره چه بود؟ غزل
7- «سخن شيرين» و «قيافه‌ي بانمك» مربو ط به كدام ويژگي شعري عصر صائب است؟ حس‌آميزي
8- در مصراع «نبض ره مي‌تپد و سينه‌ي صحرا گرم است» چه آرايه‌اي ديده مي‌شود؟ تشخيص‌
9- «وحشي بافقي» شاعر كدام قرن است؟ سده‌ي دهم
10- نام دو مثنوي «وحشي بافقي» كه بر طريق نظامي سروده، چيست؟خلد برين، ناظر و منظور
11- نام مثنوي ناتمام «وحشي بافقي» چيست؟ فرهاد و شيرين
12- بيت «بخيه‌ي كفشم اگر دندان نما شد عيب نيست / خنده مي‌آرد همي بر هرزه گردي‌هاي من» به كدام ويژگي شعر در عصر صائب اشاره دارد؟ استفاده از زبان و الفاظ محاوره
13- چه كسي مثنوي فرهاد و شيرين وحشي بافقي را كه ناتمام بود به پايان برد؟ وصال شيرازي
14- كدام شاعر نديحه‌اي براي شاه طهماسب سروده بود كه مورد قبول وي واقع نشد؟ محتشم كاشاني
15- مرثيه‌ي محتشم كاشاني، درباره‌ي واقع‌ي كربلا به چه نام معروف است؟ دوازده بند
16- مجموعه غزليات «محتشم كاشاني» چه نام دارد؟ جلاليه
17- زمينه‌ي اصلي غزليات «محتشم كاشاني» چيست؟ عشق
18- چرا تركيب‌بند «محتشم كاشاني» مورد استقبال و تقليد شاعران ديگر قرار گرفت؟ به دليل شهرت و آوازه‌ي بي‌ماند و تأثير و قبول كم‌نظير اين تركيب بند
19- طولاني‌ترين تركيب بند عاشورايي، از كيست؟ فدايي مازندراني
20- بيش‌ترين شهرت شاعري وحشي بافقي، مرهون چيست؟ غزليات او

-------------------------------------------------------------
درس ششم
خواجوي كرماني
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- كدام شاعر به «طالبا» معروف شد؟ ميرزا ابوطالب كليم همداني
2- «كليم» نزد كدام حاكم عنوان «ملك‌الشعرايي» يافت؟ شاه جهان
3- شهرت «كليم» بيش تر براي سرودن كدام نوع شعر است؟ غزل
4- چرا كليم را «خلاق‌المعاني ثاني» لقب داده‌اند؟ به سبب مضمون‌هاي ابداعي بي‌شماري كه در اشعار خويش به كار گرفته است.
5- كليم در اواخر عمر كدام مثنوي را به نظم كشيد؟ فتوحات شاه‌جهاني
6- «صائب» در كدام شهر ديده به جهان گشود؟ اصفهان
7- صائب از كدام پادشاه لقب «ملك‌الشعرايي» گرفت؟ شاه عباس دوم
8- صائب چه مثنوي‌هايي را سروده است؟ قندهارنامه، محمود و اياز
9- اشعار صائب در چه قالب‌هايي سروده شده است؟ عموماً مثنوي و غزل و قصيده
10- مجموع ابيات صائب چند بيت است/ تا دويست هزار بيت و بيش‌تر نوشته‌اند.
11- نام معروف‌تري آثار منثور «بيدل» چيست؟ نكات و مراسلات
12- بيش‌ترين شهرت «بيدل» مديون چيست؟ غزل‌هاي خيال‌انگيز و پرمضمون
13- ويژگي ‌عمده‌ي شعر «بيدل» چيست؟ استعمال مضمون‌هاي پيچيده و استعاره‌هاي رنگين و خيال‌انگيز و سرشار از ابهام و تخيل‌هاي رمزآميز شاعرانه
14- نام معروف‌ترين مثنوي‌هاي «بيدل» چيست؟ عرفات و محيط اعظم
 
 
15- ابوطالب كليم، در كدام شهر متولد شد؟ همدان
16- محتواي غزل‌هاي صائب چيست؟ آميخته‌اي از عرفان و حكمت و معني‌آفريني
17- دشواري‌هاي شعر صائب مربوط به چه عاملي است؟ دشواري‌هاي مربوط به تازگي مضمون و تصاوير شاعرانه‌ي اوست.
18- كاربرد واژه‌هاي هندي، شعر و غزل كدام شاعر را از ساير شاعران متمايز كرده است؟ كليم همداني

 

 

درس هفتم
عصر قائم مقام
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- نخستين نشانه‌هاي علاقه به ساده‌نويسي و بيزاري از سبك مصنوع و متكلف دوران صفويه، در آثار چه كسي ظاهر شد؟ ابوالفضل علامي
2- نويسنده‌ي كتاب‌هاي «درّه‌ي نادري و جهان‌گشاي نادري» كيست؟ ميرزا مهدي خان استرآبادي
3- ابوالفضل علامي، چه كسي بود؟ مورخ و نويسنده‌ي عصر اكبرشاه
4- نثر و شيوه‌ي نگارش « ميرزا مهدي خان استرآبادي» چگونه بود؟ نثر پر تكّلف و ثقيل
5- از چه عهدي پايه‌ي نثر ساده در ايران نهاده شد؟ اواخر عهد خواجه رشيدالدين فضل الله
6- «نثر فني» تا چه دوره‌اي ادامه داشت؟ دوره‌ي قاجاريه
7- صاحب قلمي كه دردوره‌ي قاجاريه با قوه‌ي فصاحت و بلاغت خود، سبك تازه‌اي در نويسندگي فارسي پديد آورد، كه بود؟ قائم مقام فراهاني
8- مهمترين نوشته‌هاي «قائم مقام» در كدام كتاب گرد آمده است؟ منشآت
9- اختصاصات نثر «قائم مقام» چيست؟ سادگي، صراحت بيان، ايجاز و پختگي
10- چه كساني بعد از قائم مقام آگاهانه از شيوه‌ي نويسندگي پيشينيان انتقاد كرده و ساده نويسي غربي را پيشنهاد كردند؟ ميرزا فتحعلي آخوندزاده و ميرزا آقاخان كرماني
11- نويسنده‌ي كتاب «حاجي بابا اصفهاني» كيست؟ جيمز موريه
12- محتواي كتاب «حاجي بابا اصفهاني» چيست؟ انتقاد از ايرانيان عصر قاجاري و برخي از آداب و رسوم آن زمان
13- چه كسي كتاب «حاجي بابا اصفهاني» را به طبان فارسي ترجمه كرده است؟ ميرزا حبيب اصفهاني
14- نام مهم‌ترين اثر «عبدالرحيم تبريزي» معروف به «طالبوف» چيست؟ مسالك المحسنين
15- موضوع كتاب «مسالك المحسنين» چيست؟ سفر رؤيايي گروهي با تخصص‌هاي مختلف، به قله دماوند
16- «سياحت نامه‌ي ابراهيم بيك» اثر كيست؟ حاج زين العابدين مراغه‌اي
17- كتاب «شرح زندگاني من» اثر كيست؟ عبدالله مستوفي
18- هدف از نوشتن كتاب «شرح زندگاني من» چه بوده است؟ تشريح ااوضاع اجتماعي و روشن كردن جريان كارهاي دولتي و اداري زمان خود
19- نام ديگر «خاطره نويسي» چيست؟ حسب حال
20- «قائم مقام» در نثر بيش‌تر از چه كسي تقليد كرده است؟ سعدي

-------------------------------------------------------------
درس هشتم
عصر هاتف
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- نشانه‌هاي ضعف در حكومت صفويان از چه زماني آغاز شد؟ اندكي پس از دوره‌ي شاه عباس كبير
2- در دوران نادرشاه رميدگي شاعران از چه چيزي بود؟ از شيوه‌هاي افراطي مضمون پردازي و تخيلات دور و دراز شاعرانه
3- شيوه‌ي پيشنهادي اين شاعران چه بود؟ پيروي از شاعران گذشته و اسلوب قدما
4- كدام انجمن ادبي، به اسلوب قدما‌(در شعر) توجه كرد؟ انجمن ادبي مشتاق
5- پيشگامان انجمن ادبي مشتاق، چه كساني بودند؟ مير سيدعلي مشتاق، سيد محمد شعله و آذر بيگدلي
6- چرا كار انجمن ادبي مشتاق اهميت دارد؟ براي نخستين بار گروهي از شاعران صاحب ذوق به تغيير خط مشي در شعر فارسي اقدام كردند.
7- قالب‌هاي رايج فارسي در اين دوره، كدام‌اند؟ غزل و بعد قصيده
8- «غزل» در اين دوره‌ به شيوه‌ي كدام شاعران سروده شد؟ سعدي و حافظ و امير خسرو
9- مضمون «قصايد» اين دوره چيست؟ مدح و وصف، نكته‌هاي اخلاقي، مناقب و مرائي
10- در اين دوره چه تحولي در شعر پيش آمد؟ در قلمرو تخيل وموسيقي شعر حتي زبان چيز تازه‌اي به شعر افزوده نشد.
11- «مشتاق» در شيوه‌ي تازه (روي گرداني از سبك دوره‌ي صائب) طريقه‌ي كدام شاعر را بازآفريني كرد؟ طريقه‌ي محتشم را
12- «مشتاق» در شيوه‌ي قدما به طرز كدام گويندگان توجه داشت؟ گويندگا ن عراق و فارس
 
 
13- موضوع غزل در دوره‌ي بازگشت چه بود؟ عشق و هجران و فراق

-------------------------------------------------------------
درس نهم
آذر بيگدلي
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- مثنوي «آذر بيگدلي» چه نام دارد؟ يوسف و زليخا
2- قصايد و غزليات «آذر بيگدلي» بيش‌تر بر شيوه‌ي كدام شاعران است؟ شاعران عصر سعدي و حافظ
3- مهم‌ترين اثر «آذر بيگدلي» چه نام دارد؟ تذكره‌ي آتشكده
4- محتواي كتاب «تذكره‌ي آتشكده» چيست؟ شرح حال مختصر و گلچيني از اشعار 850 شاعر پارسي گوي
5- چرا «آذر بيگدلي» به ديرپسند معروف شده است؟ به سبب دقتي كه در شناخت و گزينش اشعار شاعران داشته است.
6- «آذر» اصول شعر را از كه آموخته است؟ بيش‌تر از مشتاق آموخته است.
7- شهرت «هاتف اصفهاني» به سرودن كدام نوع شعر است؟ ترجيع‌بند
8- پيشاهنگ سبك بازگشت به طريقه‌ي قدما كيست؟ مشتاق اصفهاني
9- شاخص‌ترين سخنور «دوره‌ي بازگشت» كيست؟ سيد احمد هاتف اصفهاني
10- هاتف در غزل تابع كيست؟ سعدي و حافظ
11- «هاتف» در سرودن ترجيع بند خود به كدام شاعران قبل از خود، نظر داشته است؟ تريجع بند سعدي و تركيب بند جمال الدين عبدالرزاق
12- ترجيع بند هاتف، مشتمل بر چند بند است؟ پنج
13- بيت «اي سرو بلند قامت دوست / وه وه كه شمايلت چه نيكوست» از كدام شاعر است و در چه قالبي سروده شده است؟ سعدي، ترجيع بند
14- در تمام بندهاي ترجيع بند هاتف از چه سحن مي‌رود؟ از اقليم عشق سخن مي‌رود.
15- «فروغي بسطامي» ابتدا چه تخلصي داشت؟ مسكين
16- چه كساني سرمشق «فروغي بسطامي» در غزل‌سرايي بوده‌اند؟ سعدي و حافظ
17- «فروغي» در خراسان، با كدام شاعر عصر قاجاز آشنا شد و به همراه او به ترهان آمد؟ قاآني
18- هنر «فروغي» در سرودن چه نوع شعري است؟ غزل
19- «فروغي» در كجا چشم به جهان گشود؟ عتبات
20- قصيده‌ي «طلوعيه‌ي هاتف» در مدح و ستايش كيست؟ علي بن ابي‌طالب

-------------------------------------------------------------
درس دهم
عصر صبا
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- اوج قدرت فقها و مجتهدان شيعه در دوره‌ي قاجاريه در كدام واقعه مشاهده شد؟ مسئله‌ي لغو انحصار تنباكو
2- فتواي تحريم تنباكو از كدام مجتهد معروف بود؟ ميرزا حسن شيرازي
3- كدام رسم شاعرانه در «دوره‌ي صبا» احيا شد؟ رسم مديحه‌سرايي
4- كتاب «براهين العجم» از كيست؟ ميرزا محمد تقي لسان‌الملك سپهر
5- محتواي كتاب «براهين العجم» چيست؟ موازين و اصول شعر
6- «ملا احمد نراقي» چه تخلصي داست؟ صفايي
7- مثنوي «طاقديس» را چه كسي سروده است؟ ملا احمد نراقي
8- تخلص «حاج ملاهادي سبزواري» چيست؟ اسرار
9- مهم‌ترين تغيير جغرافيايي در حوزه‌ي شعر و ادب در «عصر صبا» چه بود؟ انتقال مركزّيت ادبي از شيراز و اصفهان به تهران
10- كدام شاعر در دربار فتحعلي شاه عنوان ملك‌الشعرايي داشت؟ فتحعلي خان صبا
11- كتاب «ناسخ‌التواريخ» اثر كيست؟ لسان‌آلملك سپهر
12- پس از قاآني لقب «شمس‌الشعرايي» به كدام شاعر تعلق گرفت؟ سروش
13- قالب شعر در «دوره‌ي صبا» عموماً كدام قالب است؟ قصيده ودرمرحله‌ي بعد غزل
14- مضمون و محتواي شعر «دوره ي صبا» چيست؟ انديشه‌هايي است كه يك بار در عصر شكوه مكتب خراساني در ادب فارسي تجربه شده است.
15- كدام مثنوي حماسي را «صبا» به تقليد از شاهنامه سروده است؟ شهنشاه نامه
16- مثنوي «عبرت نامه»‌ي صياي كاشاني به تقليد از كدام اثر نوشته شده است؟ تحفة العراقين خاقاني
17- كتاب «شهنشاه نامه» در كدام بحر سروده شده است؟ متقارب
18- كدام كتاب «صبا» تقليدي لز بوستان سعدي است؟ گلشن صبا
19- لقب شعري «مجمر اصفهاني» چه بود؟ مجتهد الشعرا
20- «مجمر اصفهاني» در غزل پيرو كيست؟ سعدي

-------------------------------------------------------------درس يازدهم
نشاط اصفهاني
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- پس از شمتاق، كانون شعر اصفهان به قسمت چه كسي گرم ماند؟ ميرزا عبدالوهاب نشاط
2- «نشاط» از پيروان جدي كدام سبك بود؟ بازگشت ادبي
3- لقب نشاط در دربار فتحعلي شاه چه بود؟ معتمدالدوله
4- شيوه‌ي غزل سرايي «نشاط» تقليد از كدام شاعر است؟ حافظ
5- عنوان مجموعه‌ي آثار منظوم و منثور «نشاط» چيست؟ گنجينه‌ي نشاط
6- «نشاط» با چه زبان‌هايي آشنايي داشت؟ فارسي، عربي و تركي
7- تخلص «ميرزا شفيع شيرازي» چه بود؟ وصال
8- از «وصال شيرازي» چند مثنوي بر جاي مانده است؟ دو مثنوي به نام‌هاي بزم وصال و تكميل مثنوي فرهاد و شيرين وحشي بافقي
9- مثنوي «بزم وصال» به شيوه‌ي كدام كتاب سروده شده است؟ بوستان سعدي
10- علاوه بر شاعري «وصال» در كدام رشته‌هاي هنري فعاليت چشمگيري داشت؟ نوشتن انواع خط و خوش آواز بودن.
11- «يغماي جندقي» از اهالي كجاست؟ خور و بيابانك، از توابع جندق
12- شهرت «يغما» براي كدام نوع شعر است؟ هجوها، هزليات نيش‌دار و مرثيه‌هاي ساده و دردناك
13- تخلص شعري «ميرزا حبيب قاآني» در ابتداي كار چه بود؟ حبيب
14- «قاآني» با كدام زبان‌هاي اروپايي آشنا بود؟ انگليسي و فرانسه
15- كتاب منثور «قاآني» چه نام دارد و به شيوه‌ي كدام كتاب است؟ پريشان، گلستان سعدي
16- كدام لقب از جانب حاجي ميرزا آقاسي به «قااني» داده شد؟ حسان العجم
17- قدرت طبع «قاآني» در شاعري از كدام اشعار او فهميده مي‌شود؟ قصايد او
-------------------------------------------------------------
درس دوازدهم
عصر بيداري
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- كدام فرمان دستاورد نهضتي سياسي- اجتماعي بود كه مظفرالدين شاه نيز رسيد؟ فرمان مشروطيت
2- دوران حكومت كدام پادشاه «استبداد صغير» ناميده شد؟ دوران حكومت محمد علي شاه (سيزده ماه و چند روز)
3- شعر «دوره‌ي بيداري» از نظر كاركرد و دايره‌ي شمول چگونه بود؟ شعر در اين دوره عموميت يافت و زبان برنده‌ي نهضت در روزنامه‌ها و مطبوعات شد.
4- زبان و موسيقي شعر «عصر بيداري» چند مسير را پيمود؟ دو مسير جداگانه
5- ملك الشعاري بهار و اديب الممالك به چه زباني پاي‌بند بودند؟ زبان فاخر و پر صلابت گذشته كه به عروض قديم تكيه داشت.
6- كدام گروه شاعران، زبان مردم كوچه و بازار را برگزيند؟ نسيم شمال ، عارف و عشقي
7- تخيل و قالب شعري در عصر «بيداري» چگونه بود؟ بيش و كم بدون تغيير باقي ماند.
8- «سه تابلوي مريم» اثر كيست؟ ميرزاده‌ي عشقي
9- جهان شناسي شاعران در دوره‌ي بيداري چه تغييري كرد؟ با الهام از حوادث و مقتضيات زمان شكل گرفت و مجموعه‌ي حيات را واقعيتي ملموس و هدفمند در نظر گرفتند.
10- مفهوم «آزادي» در دوره‌ي بيداري به چه معناست؟ مردم علاوه بر حقوق فردي مختارند سرنوشت سياسي و اقتصادي خود را نيز معين كنند.
11- شعار «اتحاد اسلامي»از جانب چه كسي مطرح شد؟ سيد جمال الدين اسدآبادي
12- «وطن» به معناي سرزميني با مشتركات قومي، زباني و فرهنگي از كدام دوره وارد قلمرو ادبيات فارسي شده است؟ از عصر بيداري
13- كدام شاعران به «ادبيات كارگري» علاقه‌ي بيشتري نشان داده‌اند؟ فرخي يزدي و ابوالقاسم لاهوتي
14- پس از تهران، كدام شهر كشور بازار سياسي و مطوبوعاتي گرم‌تري داشت؟ تبريز
15- شعر ملي مشروطه، از چه طريقي در خدمت مردم قرار گرفت؟ از طريق مطبوعات و روزنامه‌ها
16- روزنامه‌ي معروف «نسيم شمال» را چه كسي منتشر كرد؟ سيد اشرف الدين گيلاني
17- جنگ‌هاي ايران و روس، چه ضرورتي را براي جامعه‌ي ايران به وجود آورد؟ ضرورت روي آوردن به دانش و فن جديد
18- مدرسه‌ي دارالفنون را چه كسي تأسيس كرد؟ ميرزا تقي خان اميركبير
19- شاعران كوچه و بازار، بيش‌تر به كدام قالب شعري علاقه داشتند؟ مستزاد، مخمس، دو بيتي‌هاي پيوسته، ترانه و تصنيف
20- در شعر قبل از مشروطه، «وطن» چه مفهومي داشت؟ زاد بوم و سرزميني بود كه شخص در آن پرورش يافته بود.

-------------------------------------------------------------
درس سيزدهم
چهره‌هاي شعر ....
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- در شعر عصر مشروطه، چند گروه عمده را مي‌توان تشخيص داد؟ سه
2- لقب «اديب الممالك» از جانب مظفرالدين شاه به چه كسي داده شد؟ ميرزا محمد صادق اميري
3- اديب الممالك سردبيري كدام روزنامه را به عهده داشت؟ روزنامه‌ي‌ مجلس
4- اديب الممالك در كدام قالب شعري، بيش‌تر از ديگر قالب‌هاي شعري درخشيد؟ قصيده
5- شيوه‌هاي « اديب الممالك» در قصيده‌سرايي، بيش‌تر بر تقليد از كدام يك از شاعران است؟ انوري
6- «بهار» كدام روزنامه را در دوران استبداد صغير منتشر مي‌كرد؟ روزنامه ي خراسان
7- معروف‌ترين اثر «بهار» درباره‌ي نثر فارسي چه نام دارد و چند جلد دارد؟ سبك شناسي در سه جلد
8- «مسمط» هاي بهار تقليد موفقي از كدام شاعر است؟ منوچهري
9- دو مرواريد گران‌بها از درياي معاني شعر بهار، كدام‌اند؟ آزادي و وطن
10- موفق‌ترين قالب شعري كه «بهار» در آن شعر سروده است، كدام قالب است؟ قصيده
11- «دهخدا» در انتشار كدام روزنامه با ميرزا جهانگيرخان همكاري مي‌كرد؟ صوراسرافيل
12- كدام روزنامه را «دهخدا» در استانبول منتشر مي‌كرد؟ روزنامه‌ي سروش
13- نوشته‌هاي طنزآميز «دهخدا» در كدام مجموعه است؟ چرند و پرند
14- مفصل‌ترين اثر «دهخدا» در باره‌ي واژه‌هاي زبان فارسي، چه نام دارد؟ لغت نامه
15- مجله‌اي كه «بهار» در تهران منتشر مي‌كرد و ارگان انجمني ادبي نيز به همين نام بود، چيست؟ مجله‌ي دانشكده
16- كتاب «تاريخ احزاب سياسي» اثر كيست؟ ملك الشعراي بهار
17- «حبسيات» بهار سوز و گداز و استحكام زباني كدام شاعران را دارد؟ حبسيات بهار سوز و گداز شعرهاي مسعود سعد و استحكام زبان ناصرخسرو را دارد.
18- كتاب «امثال و حكم» اثر كيست؟ علي اكبر دهخدا
19- «سوگ سرود» دهخدا در قتل ميرزاجهانگير خان صوراسرافيل در چه قالب شعري سروده شده است؟ مسمط
20- رهبري قيام تبريز در دوران استبداد بر عهده‌ي چه كساني بود؟ باقرخان و ستارخان

 

 

درس چهاردهم
چهره‌هاي شعري 2
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- كدام شاعر را مي‌توان «شاعر مردم در عصر بيداري» ناميد؟ سيد اشرف الدين گيلاني
2- ويژگي عمده‌ي شعر « سيد اشرف الدين گيلاني» چيست؟ سادگي و صميمت زبان و مضمون و محتواي آن كه در سال‌هاي عصر بيداري از عمق وجود مردم مايه مي‌گرفت.
3- سيد اشرف الدين گيلاني در اشعار «نسيم شمال» از مضامين كدام روزنامه الهام گرفت؟ ملانصرالدين
4- شاعر طنزپرداز و نويسنده‌ي روزنامه‌ي «ملانصرالدين» چه كسي بود؟ صابر
5- عرصه‌‌ي هنري مسلم «عارف» كدام نوع شعر بود؟ تصنيف سازي
6- «عارف قزويني» علاوه بر شعر، در كدام زمينه‌هاي هنري دست داشت؟ خط را خوب مي‌نوشت، موسيقي مي‌دانست و صداي خوبي داشت.
7- حال و هواي شعر «عراف قزويني» چگونه است؟ زبان را خوب نمي‌دانشت و انديشه‌ي ژرفي در شعرهايش نيست.
8- «ميرزاده ي عشقي» چه روزنامه‌اي را در همدان منتشر مي‌كرد؟ نامه‌ي عشقي
9- «عشقي» مخالف كدام قرارداد بود و چه كسي آن قرارداد را منعقد كرده بود؟ قراداد 1919 كه وثوق‌الدوله با انگليس منعقد كرده بود.
10- منظومه‌ي مهم «جمهوري نامه» را عشقي در ضديت با كدام مسئله ساخت؟ در مخالفت با انتقال سلطنت از قاجار به پهلوي
11- روزنامه‌ي «قرن بيستم» را چه كسي منتشر كرد؟ ميرزاده‌ي عشقي
12- شعر «عشقي» از نظر زبان و بيان چگونه است؟ از لحاظ زبان و پختگي لازم را نداشت.
13- «فرخي يزدي» كدام روزنامه را در تهران منتشر مي‌كرد؟ طوفان
14- قالب شعري «فرخي يزدي» چيست؟ بيش‌تر غزل‌سراست.
15- كدام دو شاعر، نماينده‌ي «ادبيات كارگري» هستند؟ فرخي يزدي و ابوالقاسم لاهوتي
16- محتواي اشعار «فرخي يزدي» چيست؟ سياست و مسائل حاد اجتماعي
17- نخستين اشعار «لاهوتي» در كدام روزنامه‌ها چاپ مي شد؟ حبل‌المتين و ايران نو
18- شعر «سنگر خونين» لاهوتي ترجمه‌ي شعر كدام شاعر خارجي است؟ ويكتورهوگو
19- شعر «لاهوتي» از نظر ساخت و قالب چگونه است؟ از نوآوري‌هاي شبه نيمايي خالي نيست و شعرهاي او حماسي و خشن فاقد تصويرهاي شعري است.
20- كدام شاعر معاصر، «عارف قزويني» را هجو كرده است؟ ايرج ميرزا

-------------------------------------------------------------

درس پانزدهم
درآمدي بر عصر نيما
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- شعر دوره‌ي بيداري از چه نظر توانست با جنبش مشروطيت همگام شود؟ از نظر محتوا
2- كدام عوامل جريان نوگرايي در شعر را شدت بخشيد؟ جنگ جهاني اول، كودتاي 1299 و فروپاشي قاجار
3- چرا قالب‌هاي سنتي شعر، قدرت بيان مسائل حيات اجتماعي معاصر را نداشتند؟ زيرا قالب‌هاي سنتي به قواعد و ضوابط سخت‌گيرانه در شعر پاي بندي استواري داشتند.
4- روزنامه‌ها با پيوند به حيات فكري و اجتماعي، از چه ابزاري براي سرعت بخشيدن به تحول و بيداري بهره گرفتند؟ ادبيات و شعر
5- كدام نوع شعر، به پسند و سليقه‌ي مردم نزديك شده و توفيق‌هايي به دست آورده است؟ فكاهيات سياسي
6- چرا بحث «كهنه و نو» در روزنامه ها مطرح شد؟ چون ضرورت تحولي بنيادين حس مي‌شد.
7- شاعران در «غزل» به جاي معشوق سنتي، چه چيزي را توصيف كردند؟ مام وطن
8- عنوان «سعدي‌نو» به كدام شاعر اختصاص يافته بود؟ ايرج ميرزا
9- اعضاي انجمن ادبي «دانشكده» چه كساني بودند؟ گروهي از جوانان اديب و با ذوق بودند كه هدف آنها ترويج معاني جديد در لباس شعر و نثر قديم و تعيين حدود انقلاب ادبي بود.
10- مقاله‌ي انتقادآميز «مكتب سعدي» در كدام روزنامه درج شد؟ زبان آزاد
11- كدام نويسنده مقاله‌ي دنباله‌دار «عصيان ادبي» را نوشت؟ تقي رفعت
12- روزنامه‌اي كه «تقي رفعت» در آن مقاله نوشت، چه نام داشت؟تجدد
13- كدام شاعر از لحاظ ادبي نخستين نظريه‌پرداز «شعر نيمايي» بود؟ تقي رفعت
14- سرانجام « تقي رفعت» چه شد؟ پس از شكست دموكرات‌ها، تقي رفعت خودكشي كرد.
15- شعر «قصه‌ي رنگ پريده» از كيست؟ نيما يوشيج
16- سرانجام مناقشات جناح‌هاي نوگرا و سنت‌گرا چه بود؟ پيروزي نسبي نوگرايان
17- « تقي رفعت » از نظر سياسي جانبدار چه كساني بود؟ جانبدار فرقه‌ي دموكرات و هم رزم خياباني بود.
18- «فكاهيات سياسي» كدام قالب‌هاي ادبي را براي بيان برگزيدند؟ ترانه، تصنيف، مستزاد و ترجيع بند
19- چرا «سنت‌گرايان» مي‌كوشيدند موضوع تازه را در قالب شعر سنتي بريزند؟ براي پيش‌گيري از يك انقلاب تهاجمي و ويران‌گر بر ضد سنت‌هاي ديرينه

-------------------------------------------------------------
درس شانزدهم
افسانه
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- منظومه‌‌ي «قصه‌ي رنگ پريده» در چه قالبي سروده شده است؟ مثنوي
2- نيما در منظومه‌ي «قصه‌ي رنگ پريده» جهان را چگونه مي بيند؟ به شكلي شاعرانه و از دريچه‌ي چشم خود
3- منظومه‌ي «قصه‌ي رنگ پريده» و «اي شب» در كدام نشريه منتشر شد؟ نوبهار
4- نام معلم دلسوز «نيما» كه او را به خط شاعري انداخت كه بود؟ نظام وفا
5- «نيما» در آغاز نوجواني به كدام سبك، شعر مي‌گفت؟ سبك خراساني
6- چه كسي با آوردن قسمت‌هايي از اشعار نيما در كتاب «منتخبات آثار» خود در محافل ادبي آن روز شگفتي برانگيخت؟ محمد ضياء هشترودي
7- پيامدهاي سياسي- اجتماعي كودتاي 1299 براي «نيما» چه بود؟ شاعر دل آزرده‌ي يوش را به كناره‌گيري از تهران و اجتماع واداشت.
8- مجموعه داستان «يكي بود يكي نبود» اثر كيست و در چه سالي منتشر شد؟ جمال‌زاده، 1301
9- رمان «تهران مخوف» اثر كيست؟ مشفق كاظمي
10- انتشار شعر«افسانه» چه اثري داشت؟ خشم اديبان و انتقاد و اعتراض آن‌ها را برانگيخت.
11- عنوان نخستين شعر نيما كه كاملاً ازاد از قيد تخيل و وزن‌آرايي و قافيه بندي گذشتگان بود، چه نام داشت؟ ققنوس
12- «نيما» در تهران همكاري قلمي خود را با كدام مجله آغاز كرد؟ مجله‌ي موسيقي
13- عنوان مقاله‌ها و نوشته‌هاي نيما در آن سال‌ها چه بود؟ ارزش احساسات
14- شعر «ققنوس» چگونه شعري است؟ شعري است تمثيلي كه مي‌توان آن را كنايه‌اي از سرگذشت خود شاعر دانست.
15- دگرگوني محتوايي، از نظر نيما چيست؟ نيما شعر را نوعي زيستن و شاعر را فرزند راستين زمان خود مي‌دانست.
16- كار «هنر» از نظر «نيما» چيست؟ نشان دادن تصوير انفرادي و عيني و نه تصويرهاي ذهني و قراردادي
17- سرودن شعر «تمثيلي» از چه دوره‌اي به طور مشخص در شعر فارسي رايج مي‌شود؟ عصر نيما
18- شكل و قالب شعر در دوره‌ي «نيما» چه تغييري مي‌كند؟ دگرگوني اوزان و روي‌گرداني از تساوي پاره‌ها، بي‌اعتنايي به ضرورت قافيه در مقاطع مشخص، از ويژگي‌هاي شكل و قالب است.
19- نيما، قطعه شعر «افسانه» را به چه كسي تقديم كرده است؟ نظام وفا

-------------------------------------------------------------
درس هفدهم
ادامه‌ي شعر سنتي
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- با ظهور شعر نيمايي، وضع شعر سنتي گونه شد؟ در ستون اصلي شعر سنتي تزلزلي پديد نيامد و به حيات خود ادامه داد.
2- شعر سنتي در ميان كدام گروه‌هاي اجتماعي گسترش يافت؟ گروه عوام كوچه و بازار و خواص دانشگاهي
3- شعر سنتي عصر نيما از نظر قالب و صورت و مضمون، چگونه است؟ تفاوت محسوسي با شعر گذشته‌ي فارسي ندارد.
4- شعر سنت گراي معاصر به چند جريان متفاوت تقسيم مي‌شود؟ دو جريان، يكي جريان كاملاً وفادار به گذشتگان و ديگري گروهي كه در عين وفاداري به گذشتگان از لحاظ محتوا و موسيقي و تخيل گام‌هاي جديدي برداشتند.
5- قصيده ي «حسرت‌ها و آرزوها» چه ويژگي‌اي دارد؟ لحن صميمانه در بيان و حال و شكايت از روزگار
6- قصيده‌ي«راه آهن» را چه كسي سروده است؟ بديع‌الزمان فروزانفر
7- تحول شعر سنت گرا نسبت به دوره‌ي پيش در چيست؟ در تنوع مايه‌ها به ويژه مايه‌هاي اجتماعي
8- نخستين شعرهاي «پروين اعتصامي» در كدام مجله چاپ شده است؟ بهار
9- قصايد «پروين» به پيروي از شيوه‌ي كدام شاعر است؟ ناصرخسرو
10- رواني و سادگي اسلوب كدام شاعر در شعرهاي «پروين» نمايان است؟ سعدي
11- بيش‌تر «قطعات» پروين به چه صورت بيان شده است؟ مناظره (گفت‌وگو)
12- توجه «پروين» در سرودن قطعات، به كدام شاعران است؟ سنايي و انوري
13- شعر «پروين» از نظر صور خيال و فكر و موسيقي، چگونه است؟ ادامه‌ي اشعار پيشين زبان فارسي
14- «شهريار» در خراسان، كدام هنرمند برجسته را ملاقات كرد؟ كمال‌الملك
15- نام منظومه‌ي معروف شهريار به زبان تركي، چيست؟ حيدربابا سلام
16- شهريار در كدام قالب شعر سنتي شعر سروده است؟ انواع شعر سنتي، قصيده، مثنوي، غزل، قطعه و رباعي
17- محتواي منظومه‌ي «حيدربابا سلام» چيست؟ اصالت و زيبايي‌هاي روستا و فرهنگ روستايي
18- «شهريار» به كدام شاعر فارسي زبان، علاقه بيشتري داشت؟ حافظ
19- «شهريار» در غزل‌سرايي از تجربيات كدام شاعران بهره‌مند شده است؟ مولوي، سعدي و حافظ
20- كدام قالب‌هاي شعري در عصر نيما نسبت به دوره‌ي قبل از آن، از رونق افتاد؟ مستزاد، بحر طويل و خمس

-------------------------------------------------------------
درس هجدهم
اميري فيروزكوهي
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «اميري فيروزكوهي» از معتقدان و دوستداران شعر كدام شاعر بود؟ صائب
2- قصايد « اميري فيروزكوهي» به كدام سبك است؟ سبك خراساني
3- منظومه‌ي «اي خواب» از اميري فيروزكوهي به كدام قالب شعري است؟ دوبيتي پيوسته
4- اميري سبك صائب را چه سبكي ناميد؟ سبك اصفهاني
5- شهرت «رهي معيري» به سرودن چه نوع شعري است؟ غزل
6- تمايز «رهي معيري» از ساير غزل‌سرايان در چيست؟ در حسن تركيب و انسجام ترانه‌ها و تصنيف‌ها
7- فكاهيات «رهي» با چه نام‌هاي در مطبوعات منتشر شده است؟ زاغچه، شاه پريون
8- كتاب «اشك معشوق» اثر كيست؟ مهدي حميدي شيرازي
9- «حميدي شيرازي» در مجموعه‌هاي خود، به كدام سبك تمايل نشان داده است؟ سبك خراساني
10- محتواي كتاب «درياي گوهر» حاوي بهترين آثار نويسندگان، مترجمان و شاعران معاصر است.
11- سبك شعر «حميدي» به كدام شاعر متمايل است؟ ناصرخسرو
12- «حميدي» كدام منظومه را با الهام از داستان حضرت ابراهيم سروده است؟ بت شكن بابل
13- سبك شعري «مهرداد اوستا» را در قصيده سرايي، چه نام داده‌اند؟ سبك خراساني نو.
14- كدام اثر از «مهرداد اوستا» نيست؟ (شراب خانگي، شاعر در آسمان، پاليزبان) شاعر در آسمان (حميد شيرازي)
15- «حميدي» به شيوه‌ي كدام شاعر علاقه‌اي نداشت و مخالف آن بود؟ شيوه‌ي نيما
16- قطعه ي «در امواج سند» درباره‌ي چه كسي سروده شده است؟ توصيف دلاوري‌هاي جلال الدين خوارزمشاه در برابر سپاهيان ويرانگر مغول
17- نام اصلي «مهرداد اوستا» چيست؟ محمدرضا رحماني
18- كدام شاعر به مجامع ادبي پاكستان و افغانستان رفت و آمد داشت و در آن جا شهرت بسيار به هم رسانيد؟ رهي معيري
19- كتاب‌هاي «فنون شعر و كالبدهاي پولادين» از حميدي شيرازي، آشنايي وي را با كدام مباحث آشكار مي‌سازد؟ مباحث فني ادبي
20- چه رنگي بر شعرهاي «حميد شيرازي» غلبه دارد؟ رنگ غنايي و پس از آن مضمون‌هاي اجتماعي و وطني

-------------------------------------------------------------
درس نوزدهم
ادبيات اروپا
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- اگر در زمينه‌ي ادبيات قرن بيستم به دنبال كلمه‌اي كليدي بگرديم، كدام كلمه را خواهيم يافت؟ مدرن
 

 
2- پيروان كدام مكتب از «افلاس عقل» دم مي زدند؟ مكتب دادائيسم
3- نام ديگر مكتب «وهم گرايي» چيست؟ سور رئاليسم
4- عبارت «شعر بيان كتمان است» از كدام نقاد معاصر است؟ رولان بارت
 
5- كدام مكتب روشي ضد هنري داشت و واكنشي عصيان گرايانه در برابر هر بنياد و نهاد و سنت بود؟ دادائيسم
6- بناي مكتب «سوررئاليسم» بر چيست؟ اصالت و وهم و رؤيا و تداعي آزاد و صورت‌هاي پنهان در ضمير ناخودآگاه
7- «سوررئاليست‌ها» از نظرات چه كسي در روان‌كاوي بهره مي‌گرفتند؟ فرويد

-------------------------------------------------------------
درس بيستم
دادائيسم
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- عبارت داده شده درباره‌ي كدام جنبش ادبي و هنري است؟ «جنبشي ادبي و هنري بود با دامنه‌ي جنگ جهاني و خصلت هيچ‌گرايانه» دادائيسم
2- نام «دادا» از كجا انتخاب شده است؟ از بريده ي كلمات كتاب لغت لاروس انتخاب شده و هيچ معنايي ندارد.
3- «آندره برتون» از مؤسسان كدام مكتب است؟ سور رئاليسم
4- از نظر كدام مكتب «بهترين نظام بي نظامي است.»؟ دادائيسم
5- كدام نويسنده گفته است «مرام نامه‌ي دادا مانند دروازه‌اي است كه به دالاني حلقوي باز مي‌شود» ؟ آندره برتون
6- طرح ريزي مكتب «دادا» از جانب چه كساني بود؟ جواني به نام (تريستان تزارا و دوستانش)
7- كدام مكتب است كه «با هيچ يك از قوانين طبقه‌بندي هنر و زيبايي شناسي هم‌خواني ندارد و پيروان آن به پوچي امور جهان معتقدند»؟ دادائيسم
8- نخستين بار واژه‌ي «سور رئاليسم» را چه كسي به كار برد؟ گيوم آپولينر
9- نخستين كتاب «سور رئاليستي» چه نام داشت؟ ميدان‌هاي مغناطيسي
10- بنيان‌گذاران مكتب «سور رئاليسم» چه هدفي داشتند؟ هدف آن‌ها انديشه‌ي انساني از هر نوع اسارت و پاشيدن آبي بر آتش جنگ بود.
11- بزرگ‌ترين شاعر «سور رئاليست» اسپانيا چه نام داشت؟ فدريكو گارسيالوركا
12- كتاب «ميدان‌هاي مغناطيسي» اثر كيست؟ آندره برتون
13- اساس شعر «لوركا» بر چه مبنايي قرار داشت؟ ترانه‌هاي عاميانه كه در قالبي شاعرانه و خلاق ريخته شده است.
14- «لويي آراگون» اهل كدام كشور بود؟ فرانسه
15- «آراگون» شيفته‌ي كدام شاعر ايراني بود؟ عبدالرحمان جامي
16- كدام منظومه را «آراگون» به تقليد از جامي سروده است؟ مجنون السا
17- كتاب «شاعر در نيويورك» از كيست؟ فدريكو گارسيالوركا
18- كدام مكتب به «كشف و شهود عرفاني معتقد بود»؟ سمبوليست‌ها
19- «پل الوار» از بنيان‌گذاران كدام مكتب هنري است؟ سور رئاليسم
20- كدام شاعر در ميدان جنگ، «شعر مقاومت فرانسه» را گردآوري كرد؟ لويي آراگون

 

درس بيست و يكم

پست مدرنیسم
دانستني‌هاي مربوط به درس



1- مفهوم «پست مدرنيسم» را اولين بار چه كسي به كار برد؟ فدريكودي اونيس
2- مفهوم «پست مدرنيسم» به چه معناست؟ ادعاي برگشتن از مدرنيسم
3- «مدرنيسم» چه شيوه‌اي بود؟ شيوه اي بود كه از سنت فراتر مي‌رفت .
4- عناصر سازنده‌ي دوران «ماقبل پست مدرنيسم» چه چيزهايي بودند؟ خرد، اخلاق، حقيقت ، اخلاق و تاريخ
5- نمايش نامه‌ي «در انتظار گودو» اثر كيست؟ ساموئل بكت
6- شاهكار «ويليام فاكنر» كدام كتاب است؟ خشم و هياهو
7- نقادان كدام اثر «همينگوي» را از همه مهم‌تر دانسته‌اند؟ پيرمرد و دريا
8- رمان «خشم و هياهو» به چه شيوه اي بيان مي‌شود؟ جريان سيال ذهن
9- كدام رمان «آلبر كامو» اعتراض عليه غير انساني و فاسد محسوب مي‌شود؟ بيگانه
10- قهرمان كدام كتاب «كارمند ساده‌اي است كه در اتاقش ناگهان به حشره‌اي بزرگ تبديل مي‌شود»؟ مسخ كافكا
11- اثر مشهور «تي. اس. اليوت» چه نام دارد؟ سرزمين بي حاصل
12- پيام همينگوي در كتاب «پيرمرد و دريا» چيست؟ انسان براي شكست آفريده نشده است، او ممكن است نابود شود اما شكست نمي‌خورد .

-------------------------------------------------------------
درس بيست و دوم
ادبیات عرب ...
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- چرا «اعراب» مجالي براي پرداختن به انواع هنرها نداشتند؟ چون تمامي عمر خود را در كوچ و گذار سپري مي‌كردند.
2- تنها هنر «عرب» چيست؟ شعر دوره‌ي پيش از اسلام
3- دوره ي «شعر جاهلي» در شعر و ادب به كدام دوره اطلاق مي‌شود؟ شعر
4- در كدام بازار مكه، علاوه بر داد و ستد، نقد شعر نيز رواج داشت؟ بازار عكاظ
5- «نابغه‌ي ذبياني» كه بود؟ شخصي كه در عكاظ به نقد اشعار مي‌پرداخت.
6- قصايدي را كه به اب زر نوشته و در خانه ي كعبه آويخته مي‌شد، اصطلاحاً چه ناميدند؟ معلقات
7- «صعاليك» كدام گروه از شاعران دوره‌ي جاهلي بودند؟ گروهي به دليل عدم صلاحيت اخلاقي، از قبيله رانده شده بودند و به صورت منفرد مي‌زيستند.
8- شاعران «مخضرم» چه شاعراني بودند؟ شاعراني كه نيمي از زندگي آن‌ها در دوران جاهلي و نيمي از زندگيشان در دوره‌ي اسلامي بود.
9- سرآمد شاعران «مخضرم» كيست؟ حسان بن ثابت انصاري
10- «مفاخره و مباهات» نسبت به اجداد، از ويژگي‌هيا شعر كدام دوره است؟ دوره‌ي جاهلي
11- چرا ادب دوره‌ي عباسي را «ادب محدث يا مولد» مي‌نامند؟ چون بيش‌تر شاعران و اديبان اين دوره، دورگه بودند.
12- كدام دوره «دوره‌ي طلايي اسلامي» است؟ دوره‌ي عباسي
13- «كلاسيك‌هاي نو يا مقلدان» كدام گروه از شاعران بودند؟ گروهي كه در شعر به دوره‌هاي اموي و عباسي بازگشت كردند.
14- كدام شاعر شعر «رمانتيك» عرب را اقوام بخشيد؟ احمد زكي ابوشادي
15- مسئله‌ي «تعهد» در ادبيات و هنر، ابتدا در ادب كدام كشور مطرح شد؟ مصر
16- مقالات انتقادي و بحث انگيز خانم «نازك الملائكه» در كدام كتاب آمده است؟ قضاياي شعرمعاصر
17- «احمد زكي نيشابوري» كدام مجله را منتشر مي‌كرد؟ مجله‌ي آپولو
18- «سور رئاليسم» در شعر عرب به معناي واقعي، در شعر كدام شاعر متجلي گرديده است؟ ارخان ميسر
19- شاعران «بلاد مهجر» چه كساني بودند؟ شاعراني كه از لبنان به آمريكاي شمالي و جنوبي مهاجرت كردند.

-------------------------------------------------------------
درس بيست و سوم
تراژدي فلسطين
دانستني‌هاي مربوط به درس

1- شعر «آوارگان عرب» اثر كيست؟ عبدالوهاب البياتي شاعر عراقي
2- «جمال عبدالناصر» در جهان عرب نماد چه بود؟ وحدت، يگانگي و مليت عرب

3- علت نگرش يك‌سان شاعران عرب درباره‌ي چيست؟ مشكل فلسطين و رويارويي با اسرائيل، نگرش واحدي ر در آنان ايجاد كرده است.
4- واكنش كدام گروه از هنرمندان درباره‌ي‌ فلسطين‌ بيش‌تر از ديگر گروه‌ها بود؟ شاعران
5- ادامه‌ي مبارزه اصيل ملت فلسطين در كدام جنبش جريان دارد؟ انتفاضه
6- اشعار شعراي فلسطين چند ويژگي دارد؟ سه شكل
7- شعر «اللاجئه آواره» اثر كيست؟ كامل سليمان
 
8- جنگ ژوئن 1967 چه نتيجه‌اي براي اعراب داشت؟ اشغال نوار غزه، شبه جزيره ي سينا و بلندي‌هاي جولان از جانب اسرائيل

-------------------------------------------------------------
درس بيست و چهارم
ادبيات داستاني
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- دو گرايش عمده در ادبيات داستاني معاصر عرب كدام‌اند؟ گرايش تارخي، گرايش اجتماعي
2- كدام نويسنده مي‌كوشد تا «تاريخ اسلام و مسائل آن را به شيوه‌اي داستاني به مخاطبان القا كند»؟ جرجي زيدان
3- تا قبل از اعراب و اسرائيل، نويسندگان با چه عواملي مبارزه مي‌كردند؟ سنت‌هاي و جامعه‌ي سنتي عرب
4- كدام نويسنده لبناني معتقد بود كه «در همه‌ي جهان بايد تحولي بنيادين عليه ظلم و ديكتاتوري به وجود آيد» ؟ جبران خليل جبران
5- چه كسي از نخستين كساني است كه «داستان كوتاه» ر در مصر تجربه كرده است؟ منفلوطي
6- «ابومسلم خراساني» نوشته‌ي كيست؟ جرجي زيدان
7- دو ضعف عمده ي «منفلوطي» چيست؟ در ابزار بيان ضعيف است و ديگر ضعف فرهنگي و ناآگاهي از علوم مشرق زمين
8- انجمن «رابطه‌ي قلمي» را چه كسي به وجود آورد؟ جبران خليل جبران
9- مشهورترين اثر «جبران خليل جبران» به زبان انگليسي كدام كتاب است؟ كتاب النبي
10- ادبیات عرب بعدازکدام واقعه ی تاریخی ادبیاتی واقع گراشد؟ انقلاب1952مصر
11- نخستين قدم‌هاي داستان نويسي به سبك نوين عراق را چه كسي برداشته است؟ محمود احمد السيد

12- كدام نويسنده عرب را برخي از نقادان هم‌سنگ چخوف و موپاسان دانسته‌اند؟ يوسف ادريس
13- كتاب «كابوس‌هاي بيروت» اثر كيست؟ غاده السمان
14- آثار قلمي «جبران خليل جبران» را به چند دوره تقسيم كرده‌اند؟ سه دوره
15- عامل توفيق و شهرت «منفلوطي» در نويسندگي، چيست؟ نثر ادبي او
16- كتاب «العبرات» اثر كيست؟ منفلوطي
17- نوشته هاي «جرجي زيدان» تابع كدام گرايش در ادبيات داستاني عرب است؟ گرايش تاريخي
18- «جبران خليل جبران» از محضر كدام استاد فرانسوي در نقاشي بهره برد؟ رودن
19- كدام شاعر شكست اعراب از اسرائيل را در سال 1967 «رسوايي بزرگ» مي‌داند؟ نزار قباني

 

                                                                                                     گروه آموزشی ادبیات شهرستان بهار

                                                                                                                  جهانی

سؤالات درس به درس تاریخ ادبیات1

سوالات درس به درس تاریخ ادبیات1

----------------------------------------------------------------------------------------------درس اول

خط و زبان    دانستنی های مربوط به درس اول 1-نخستین نوشتار های انسان به چه خطی بود؟ خط تصویری 2- الفبا برای اولین بار در میان کدام قوم رواج پیدا کرد ؟ فنیقی ها  3-الفبایی که ایرانیان در عهد باستان به کار می بردند چه نام داشت؟ خط میخی  4- علت نامگذاری خط میخی چه بود؟ برای نوشتن آن از میله ی آهنی کوچک شبیه به میخ استفاده می کردند و خط هایی شبیه به میخ می نوشتند  5-برای نوشتن متون دینی مربوط به آیین زردشتی از کدام خط استفاده شده است؟ خط اوستا 6-اوستای موجود از چه کتابهایی تشکیل شده است؟ یسنا،یشتها ،ویسپرد ،وَندیداد و خرده اوستا 7- خطی که ایرانیان در عصر اشکانی و ساسانی به کار می بردند چه نام داشت؟ خط پهلوی 8-زبانی که در دوره ی هخامنشی رایج بوده کدام است؟ فارسی باستان 9-از روی ترجمه های خدای نامه چه کتابهایی به وجود آمد؟ سیَر الملوک ها و شاهنامه ها 10-در گذشته دوره های تاریخ ادبیات را بر چه اساسی تقسیم بندی می کردند؟ سلسله های حکومتی 11-تاریخ ادبیات ایران به بخشهایی تقسیم شده هر عصر به نام یک شاعر یا نویسنده است ،علت این نام گذاری چیست؟ بر اساس شاخص ها و سنت های ادبی و با توجه به افراد شاخص و سنت گذار 12-شاخص های ادبی چه افرادی هستند؟افرادی که مهمترین ویژگی های ادبی یک دوره را می توان در آثار آنها پیدا کرد و نیز به خلق آثار و طرح اندیشه هایی پرداخته اند.

------------------------------------------------------------------------------------------درس دوم
پیشگامی ایرانیان              دانستنی‌های مربوط به درس 2- بزرگ‌ترین عالم علم نحو، چه نام داشت؟ سیبویه ۲- واضح علم «عروض» چه کسی بود؟ خلیل بن احمد ۳- معنای کلمه‌ی «دری» چیست؟ درباری ۴- گویش دری دنباله‌ی کدام زبان است؟ پهلوی ساسانی ۵- قدیمی‌ترین کتابی که به خطّ فارسی امروز در دست است؟ الابنیه عن حقایق الادویه ۶- کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه» توسط چه کسی و در چه زمینه‌ای تحریر شده است؟ اسدی توسی و در زمینه‌ی پزشکی ۷- کلمه‌ی «دری» در اصطلاح به چه زبانی اطلاق می‌شود؟ زبان دولتی دستگاه ساسانی ۸- رواج شعر به شیوه‌ی عروضی به زبان دری به کدام دوره مربوط می‌شود؟ نیمه‌ی اول قرن سوم هجری ۹- نخستین شاعران پارسی گوی چه کسانی بودند؟ ابوحَفْص سغدی و عباس مروزی ۱۰- اولین نمونه‌های شعر عروضی به زبان دری به کدام دوره مربوط می‌شود؟ به اواخر دوره‌ی طاهریان ۱۱- کتاب «تاریخ سیستان» چه کسی را نخستین شاعر پارسی گوی معرفی می‌کند؟ محمد بن وصیف سیستانی ۱۲- کدام شاعران را از معاصران عمروبن لیث صفاری دانسته‌اند؟ فیروز مشرقی و ابوسلیک گرگانی ۱۳- چه کسی در کوفه به خون‌خواهی حسین‌بن علی (ع) بر ضد امویان قیام کرد؟ مختار ثقفی ۱۴- ابومسلم خراسانی، به حکومت کدام خاندان خاتمه داد؟ امویان ۱۵- «برمکیان» وزرای لایق کدام خاندان بودند؟ عباسیان ۱۶- کدام ایرانی مسلمان صاحب نخستین کتاب مهم در لغت عربی بوده است؟ خلیل بن احمد ۱۷- موضوع کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه» چیست؟ پزشکی ۱۸- ایرانیان در ظاهر شعر عروضی را از چه کسانی تقلید کردند؟ شعر عربی ۱۹- جمله‌ی «چیزی که من اندر نیابم، چرا باید گفت؟» منسوب به کیست؟ یعقوب بن لیث و بی اطلاعی او را از تازی ۲۰- «شعوبیه» چه اعتقاداتی داشتند؟ به برابری عرب و عجم اعتقاد داشتند و عامل امتیازشخص را تقوا می‌دانستند.
————————————————————————————————- درس سوم 

           شهید بلخی                   دانستنی‌های مربوط به درس ۱- چه کسی پیش از فردوسی عنوان «شاعر خرد» را به خود اختصاص داد؟ شهید بلخی ۲- «شهید بلخی» با کدام طبیب و فیلسوف معاصر خود مناظرا تی داشته است؟ زکریای رازی ۳- «شهید بلخی» با کدام علوم آشنایی داشت؟ فلسفه و کلام ۴- کدام شاعر، شهید بلخی را به فضل و برتری و خردووری ستوده است؟ رودکی ۵- «شهید بلخی» از پیوستگان به دستگاه کدام امیر بود؟ امیر نصربن احمد سامانی و ابوعبدالله جیهانی ۶- چرا به ابوعبدالله جعفربن محمد «رودکی» می‌گفتند؟ چون در «رودک» یکی از روستاهای سمرقند به دنیا آمد. ۷- کدام وزیر، رودکی را در میان عرب و عجم بی‌مانند می‌دانست؟ بلعمی، وزیر دانشمند سامانیان ۸- شعر «بوی جوی مولیان» سروده‌ی کیست؟ رودکی ۹- کدام شاعر غزل «رودکی وار» را نیکو می‌دانست؟ عنصری ۱۰- چه کسی رودکی را «شاعر تیره چشم روشن بین» نامیده است؟ ناصرخسرو ۱۱- شعر«بوی جوی مولیان» بر کدام امیر سامانی تأثیر گذار بود؟ نصر بن احمد سامانی ۱۲- اشعار بر جای مانده از رودکی، چند بیت است؟ حدود هزار بیت ۱۳- کدام مثنوی‌ها را رودکی سروده است؟ مثنوی کلیله و دمنه و سندباد نامه ۱۴- سبک شع رودکی، چه سبکی است؟ سبک خراسانی ۱۵- نام دیگر «سبک خراسانی» چیست؟ سبک ترکستانی ۱۶- ویژگی عمده‌ی «سبک خراسانی» چیست؟ سادگی. در عین متانت واستحکام ۱۷- عنوان «پدر شعر فارس» به کدام شاعر نسبت داده شده است؟ رودکی ۱۸- رودکی در کدام قالب‌های شعری، شعر سروده است؟ تقریباً تمام قالب‌ها (قصیده، غزل، قطعه، رباعی و مثنوی ۱۹- بیت «غزل رودکی وار نیکو بود/ غزل‌های من رودکی‌ وار نیست» از کدام شاعر است؟ عنصری ۲۰- رودکی کدام آلت موسیقی را به خوبی می‌نواخت؟ بربط
—————————————————————————————- درس چهارم     

   بوشکور بلخی                   دانستنی‌های مربوط به درس ۱- «بوشکور بلخی» شاعر کدام قرن است؟ قرن چهارم ۲- کدام مثنوی را « بوشکور بلخی » به نظم درآورد؟ آفرین‌نامه ۳- کودکی بوشکور با ایام سال خوردگی کدام شاعر هم زمان است؟ رودکی ۴- فکر و زبان بوشکور، حد واسط کدام شاعران است؟ رودکی و فردوسی ۵- جوانی کدام شاعر مصادف یا دوران کهولت بوشکور بلخی بوده است؟ فردوسی۶- چه واژه‌هایی برای جاهای خالی عبارت داده شده، درست و مناسب است؟ «دوازده سال بعد از مرگ … کسایی در … دیده به جهان گشود.» رودکی، مرو ۷- دوران شاعری «کسایی» با کدام سلسله‌ی پادشاهی مقارن بود؟ اواخر عهد سامانی و اوایل کار غزنویان ۸- «کسایی» چه مذهبی داشت؟ شیعه‌ی دوازده امامی ۹- کسایی در شعر به ترتیب پیرو و پیشرو چه کسانی است؟ پیرو رودکی و پیشرو ناصرخسرو ۱۰- «استاد شاعران جهان» از نظر کسایی، کیست؟ رودکی ۱۱- «ناصرخسرو» شاعر آزاده‌ی کدام قرن است؟ قرن پنجم ۱۲- نخستین قصیده‌های منقبت و مرثیه در دیوان کدام شاعر آمده است؟ کسایی ۱۳- «قوامی رازی» شاعر کدام قرن است؟ قرن ششم ۱۴- «شاعر مرثیه سرای» قرن دهم کیست؟ محتشم کاشانی ۱۵- کدام دو شاعر درفش جانبداری و ستایش خاندان پیامبر را بر دوش کشیده‌اند؟ کسایی و فردوسی ۱۶- دیوان کسایی ظاهراً تا کدام قرن موجود بوده است؟ قرن ششم ۱۷- چرا کسایی را « نقاش چیره دست طبیعت» نام داده‌اند؟ چون وصف‌هایی جاندار و روشن از طبیعت و زیبایی‌های آن دارد.
—————————————————————————————— درس پنجم 

           نثر فارسی                      دانستنی‌های مربوط به درس ۱- نثر فارسی در آغاز کدام عصر تولید یافت؟ عصر فردوسی ۲- نخستین کتاب مستقل نثر فارسی، کدام اثر است؟ شاهنامه ابومنصوری 3-«تفسیر طبری» تألیف کیست؟ مجمد بن جریر طبری ۴- نخستین ترجمه‌ی قرآن کریم کدام کتاب و به چه زبانی است؟ ترجمه‌ی تفسیر طبری و به زبان فارسی ۵- نثر کتاب «ترجمه تفسیر طبری» چه گونه است؟ نثر ساده و شمار لغات عربی آن کم است. ۶-«ترجمه تفسیر طبری» اثرکیست؟ جمعی از علمای ماوراء‌النّهر می‌باشد. ۷- در کدام سده «ترجمه تفسیر طبری» نوشته شد؟ میانه‌ی سده چهارم هجری ۸- کدام شاهنامه، قبل از شاهنامه‌ی ابومنصوری تألیف یافته و به کلی از میان رفته است؟ شاهنامه‌ی ابوالمؤید بلخی ۹- «تاریخ بلعمی» اثر کیست؟ ابوعلی بلعمی ۱۰- به عصر فردوسی، چه نام دیگری داده شده است؟ عصر حماسه‌ی ملی و خردآرمانی ۱۱- جریان اصلی شعر در دوره‌ی سامانی بر چه امری تأکید دارد؟ تأکید بر حمایت از فرهنگ قومی و اعتبار بخشیدن به زبان فارسی دارد. ۱۲- چه مقدار از «شاهنامه‌ی ابومنصوری» باقی مانده است؟ حدود پانزده صفحه ۱۳- چرا منصوربن نوح سامانی تصمیم گرفت که «تفسیر طبری» ترجمه شود؟ چون فهم آن به زبان عربی برایش دشوار بود. ۱۴- ترجمه‌ی کدام کتاب را می‌توان سرآغاز نثر دینی فارسی به حساب آورد؟ ترجمه تفسیر طبری ۱۵- نثر علمی فارسی، با کدام کتاب آغاز می‌شود؟ الابنیه عن حقایق الادویه ۱۶- نوسینده‌ی کتاب « الابنیه عن حقایق الادویه » کیست؟ ابومنصور موفق هروی ۱۷- موضوع کتاب «هدایة المتعلمین فی الطب» چیست و مؤلف آن کیست؟ شیوه‌ی درمان بیماری‌ها، ابوبکر اخوینی بخارایی ۱۸- مؤلف کتاب «حدود‌العالم» کیست؟ مولف آن نامعلوم است. ۱۹- نخستین کتاب جغرافیا به زبان پارسی کدام کتاب است؟ حدود‌العالم من المشرق الی المغرب ۲۰- موضوع کتاب « حدود‌العالم » چیست؟ جغرافیای عمومی به ویژه جغرافیای سرزمین‌های اسلامی
———————————————————————————————– درس ششم 

             دقیقی ….                 دانستنی‌های مربوط به درس ۱- طرز شاعری «دقیقی توسی» شبیه به شیوه‌ی کدام شاعر است؟ رودکی ۲- نخستین کسی که پس از «مسعودی مروزی» به نظم داستان‌های ملی ایران پرداخت، که بود؟ دقیقی توسی ۳- اثر مهّم «دقیقی» چه نام دارد؟ گشتاسپ نامه ۴- زادگاه «فردوسی» کجاست؟ روستای باژ در منطقه‌ی توس ۵- «دهقانان» در روزگار فردوسی چه طبقه‌ای بودند؟ طبقه‌ای صاحب مقام و دارای املاک و اموال ۶- چرا فردوسی بر آن شد تا کتاب خود را به نام محمود غزنوی کند؟ به منظور حفظ کردن شاهنامه از گزند حوادث با استفاده از امکانی که شاید محمود برای نسخه‌برداری آن فراهم کند و دیگر کسب وجه مختصری از این راه برای معیشت و دوران پیری و ناتوانی خود. ۷- یکی از دلایلی که شاهنامه مورد پسند محمود قرار نگرفت، چه بود؟ در شاهنامه بر ترکان روی خوش نشان داده نشده بود. ۸- مذهب «فردوسی» چه بود؟ شیعه ۹- وزیر ایران‌دوست عصر غزنوی که فردوسی او را مدح گفته است، که بود؟ ابوالعبای اسفراینی ۱۰- محتویات کتاب شاهنامه به چند دوره تقسیم می‌شود؟ سه دوره ۱۱- «دوران تاریخی» شاهنامه مربوط به کدام بخش از کتاب است؟ دوره‌ی سوم ۱۲- قالب شعری شاهنامه چیست و در کدام بحر سروده شده است؟ مثنوی، بحر متقارب ۱۳- اوّلین لغت‌نامه‌ی مدوّن فارسی چه نام دارد؟ لغت فرس ۱۴- داستان منظوم «گرشاسپ نامه» اثر کیست؟ اسدی توسی ۱۵- «مناظره» دراصطلاح، یعنی چه؟ گفت و گوی دو طرف سخن که هر یک سعی می‌کند برتری خود را اثبات کند. ۱۶- کتاب «لغت فرس» اثر کیست؟ اسدی توسی ۱۷- «اسدی توسی» شاعر کدام قرن محسوب می‌شود؟ قرن پنجم ۱۸- کتاب «لغت فرس» چند لغت فارسی دارد؟ هزار و دویست ۱۹- «دقیقی» بر چه دین و آیینی بود؟ دین زردشتی ۲۰- مهم‌ترین و طولانی‌ترین بخش شاهنامه، کدام قسمت آن است؟ مرحله‌ی پهلوانی
———————————————————————————————– درس هشتم             ناصرخسرو                   دانستنی‌های مربوط به درس ۱- زادگاه «ناصرخسرو» کجاست؟ قبادیان بلخ ۲- سلطان مسعود غزنوی در کدام محل از ترکان سلجوقی شکست خورد؟ دندانقان ۳- «باطنیان» چه کسانی بودند؟ گروهی از شیعیان هفت امامی که به امامت اسماعیل فرزند بزرگ امام جعفر صادق (ع) اعتقاد داشتند. ۴- مقر فرمانروایی «باطنیان» کجا بود؟ قاهره ۵- لقب ناصرخسرو در مذهب فاطمی چیست؟ حجت ۶- چه مأموریتی از جانب خلیفه‌ی فاطمی به ناصرخسرو محول شد؟ تبلیغ آیین فاطمی در خراسان ۷- چرا «ناصرخسرو» در خراسان نمی‌توانست به سرچشمه‌ی حکمت باطنیان دست یابد؟ پیروان مذاهب دیگر، مجال تبلیغ خودنمایی به آن‌ها نمی‌دادند. ۸- آثار کلامی ناصرخسرو کدام‌اند؟ خوان اخوان، زادالمسافرین و جامع‌الحکمتین ۹- نخستین گوینده‌ای که شعر را به طور کلی در خدمت فکر اخلاقی، اجتماعی و مکتبی قرار داد، که بود؟ ناصرخسرو ۱۰- ایام کودکی « ناصرخسرو » مصادف با حکومت کدام سلسله‌ی پادشاهی است؟ اوج حکومت غزنوی ۱۱- مشهورترین اثر ناصرخسرو، کدام کتاب است؟ سفرنامه ۱۲- کدام عصر، عصر شکوفایی فرهنگ اسلامی است؟ عصر ناصرخسرو ۱۳- جریانی که در نیمه‌های دوم قرن پنجم هجری در نویسندگی و شعر فارسی پیدا شد، چه نام داشت؟ عرفان ۱۴- منشأ عرفان اسلامی کدام کتاب است؟ قرآن ۱۵- کتاب «اسرارالتوحید» اثر کیست؟ محمد بن منور ۱۶- در عصر ناصرخسرو کدام عارف پاک‌باخته، طغرل سلجوقی را به عدل و داد دعوت کرد؟ باباطاهر ۱۷- تمایلات عارفانه، ابتدا در کدام منطقه پیدا شد؟ بین‌النهرین ۱۸- «زیدیه» چه اعتقاداتی داشتند؟ معتقد بودند که امامت از حضرت سجاد (ع( به زید فرزند آن حضرت واگذار شده است نه به امام محمد باقر (ع)

از دوره‌ی غزنویان کدام درک و برداشت از اسلام، چیرگی یافت؟ کلام اشعر
——————————————————————————————— درس نهم
نثر فارسی                       دانستنی‌های مربوط به درس ۱- کتاب «دانش نامه‌ی علایی» اثر کیست؟ ابوعلی سینا ۲- بیش‌تر آثار «ابن سینا» به چه زبانی نوشته شده است؟ زبان عربی ۳- کتاب « دانش نامه‌ی علایی» به چه زبانی است؟ زبان فارسی ۴- اهمیت کتاب «دانش نامه‌ی علایی» در چیست؟ یک دوره‌ی کامل از فلسفه و طبیعیات را شامل می‌شود و بسیاری از اصطلاحات منطقی و فلسفی را به زبان فارسی در برمی‌گیرد. ۵- کتاب «التفهیم لاوایل صناعة التنجیم» اثر کیست؟ ابوریحان بیرونی ۶- « التفهیم » به چه زبانی نوشته شده است؟ فارسی ۷- موضوع کتاب «التفهیم» چیست؟ نجوم، هندسه و حساب 8-«قابوس نامه» اثر کیست؟ عنصرالمعالی کی کاووس بن اسکندر ۹- موضوع کتاب «قابوس نامه» چیست؟ تعلیم و تربیت ۱۰- «قابوس نامه» چند باب دارد؟ چهل و چهار ۱۱- «سیاست نامه» اثر کیست؟خواجه نظام‌الملک ۱۲- موضوع کتاب «سیاست نامه» چیست؟ آیین مملکت داری ۱۳- نام دیگر کتاب «سیاست نامه» چیست؟ سیرالملوک ۱۴- «سیاست نامه» چه نثری دارد؟ ساده و مرسل ۱۵- متن «سیاست نامه» مربوط به کدام قرن است؟ قرن پنجم ۱۶- کتاب «تاریخ سیستان» اثر کیست؟ مؤلف آن نامعلوم است. ۱۷- «تاریخ بیهقی» اثر کیست؟ ابوالفضل بیهقی ۱۸- نام دیگر «تاریخ بیهقی» چیست؟ تاریخ مسعودی ۱۹- زادگاه ییهقی کجا بود؟ حارث آباد بیهق ۲۰- ناصرخسرو، در تبریز کدام شاعر را ملاقات کرده بود؟ قطران تبریزی
—————————————————————————————————– درس دهم         

０-    نثر دینی                          دانستنی‌های مربوط به درس ۱- نثر دینی فارسی دری با کدام کتاب آغاز شد؟ ترجمه‌ی تفسیر طبری ۲- مؤلف کتاب «تفسیر قرآن مجید، معروف به تفسیر کمبریج» کیست؟ مؤلف آن نامعلوم است. ۳- زمان تألیف کتاب «تفسیر قرآن» چه قرنی است؟ نیمه ی اول سده‌ی پنجم ۴- مؤلف کتاب «تفسیر سورآبادی» کیست؟ ابوبکر عتیق نیشابوری ۵- ابوبکر عتیق نیشابوری معاصر با کدام پادشاه سلجوقی بوده است؟ آلب ارسلان ۶- اثر معروف «ابوالحسن جلایی هجویری» چه نام دارد؟ کشف‌المحجوب ۷- موضوع کتاب « کشف‌المحجوب » چیست؟ طریقت و اصول تصوف و بیان کیفیت عشق به پروردگار ۸- «شرح تعرف» اثر کیست؟ اسماعیل بن محمد مستملی بخاری ۹- نام نیای بزرگ خواجه عبدالله انصاری چه بود؟ ابوایوب انصاری ۱۰- خواجه عبدالله انصاری. تصوف را از چه کسی آموخت؟ شیخ ابوالحسن خرقانی ۱۱- اصل کتاب «طبقات الصوفیه» به چه زبانی است و از کیست؟ عربی، ابوعبدالرحمان سلمی ۱۲- «رسایل» اثر کیست؟ خواجه عبدالله انصاری ۱۳- موضوع کتاب «رسایل» چیست؟ اقوال و سخنان و مناجات‌ها ۱۴- نوع نثر « خواجه عبدالله انصاری » چه نثری است؟ مسجع (آهنگین( ۱۵- تفسیر قران معروف به «تفسیر کمبریج» شامل چه قسمت‌هایی از قرآن است؟ از تفسیر سوره‌ی مریم تا پایان قرآن مجید ۱۶- علت نوشتن و رواج تفسیرهای مختلف چیست؟ برای استفاده از مسلمانانی که زبان عربی نمی‌دانستند، نوشته شد. ۱۷- چرا «تفسیر قرآن، کمبریج» از نظر ادبی هم اهمیت دارد؟ چون در آن همان واژه‌های لطیف گذشته فارسی دیده می‌شود. ۱۸- کتاب « کشف‌المحجوب » در پاسخ به پرسش‌های چه کسی نوشته شد؟ ابوسعید هجویری ۱۹- ابوایوب انصاری درزمان کدام خلیفه، به خراسان آمد؟ عثمان ۲۰- شعرهای خواجه عبدالله انصاری بیش‌تر در چه قالبی است؟ رباعی و ترانه
———————————————————————————————- درس یازدهم                         انوری                          دانستنی‌های مربوط به درس ۱- دوره‌ی دوم فرمانروایی سلجوقیان چه زمانی را در برمی‌گرفت؟ نیمه‌ی اول سده‌ی ششم هجری ۲- مضمون های شعری دوره‌ی انوری چه موضوعاتی بود؟ مدح و وصف ۳- قالب‌های اصلی شعر در دوره‌ی انوری چه بود؟ قصیده و غزل ۴- سبک شعری دوره‌ی انوری چه بود؟ سبک عراقی ۵- «انوری» را هم پایه کدام شاعران دانسته‌اند؟ فردوسی و سعدی ۶- تخلص «انوری» در آغاز شاعری چه بود؟ خاوری ۷- شهرت انوری به کدام نوع شعر است؟ قصیده ۸- سه مضمون عمده‌ی شعر انوری چیست؟ ستایش بزرگان، وصف طبیعت و هجو مخالفان ۹- «حبسیه» چگونه شعری است؟ شعری است که در زندان سروده می‌شود. -10«مسعود سعد» چند سال از عمر خود را در زندان گذراند؟ بیست سال ۱۱- شهرت « مسعود سعد » در شاعری در سرودن چه نوع شعری است؟ حبسیه ۱۲- بیت «هفت سالم بکوفت سود و دهک / پس از آنم سه سال قلعه‌ی نای» از کدام شاعر است؟ مسعود سعد ۱۳- پس از قصیده، انوری در سرودن کدام قالب شعری پیشگام بوده است؟ قطعه ۱۴- کدام شاعر دربار سلطان ابراهیم، موجبات گرفتاری و زندانی شدن مسعود سعد را فراهم آورد؟ راشدی ۱۵- قصیده‌ی «نامه‌ی اهل خراسان» که در آن به غارت خراسان اشاره شده است، از کیست؟ انوری ۱۶- کدام شعر انوری به چند زبان بیگانه ترجمه شده است؟ نامه‌ی اهل خراسان ۱۷- «ورود لغات و ترکیبات متعدد از لهجه‌های محلی به زبان فارسی دری» از ویژگی‌های کدام سبک است؟ سبک عراقی ۱۸- چرا سیاست کلی سلاجقه بر حمایت از شعر و ادب فارسی استوار نبود؟ به دلیل بیگانگی با فرهنگ و زبان ایرانی ۱۹- «زبان شعر» در دوره‌ی انوری نسبت به دوره های گذشته چگونه است؟ عموماً پخته و نرم‌تر و رام‌تر است.
————————————————————————————— درس دوازدهم                                 جمال‌الدین عبدالرزاق                    دانستنی‌های مربوط به درس ۱- نامدارترین چهره‌ی شعر و ادب فارسی اصفهان در سده‌ی ششم هجری کیست؟ جمال‌الدین عبدالرزاق ۲- مضامین اخلاقی به کار رفته در شعر جمال‌الدین عبدالرزاق به شیوه‌ی کدام شاعر است؟ سنایی غزنوی ۳- «ترکیب بند» معروف جمال‌الدین عبدالرزاق در چه موضوعی سروده شده است؟ در نعت و ستایش پیامبر گرامی اسلام ۴- «خلاق‌المعانی» لقب کدام شاعر است؟ کمال‌الدین اصفهانی ۵- کدام واقعه‌ی مهم در روزگار زندگی «کمال‌الدین اسماعیل» در جریان بود؟ حمله‌ی مغولان به ایران ۶- چرا به کمال‌الدین اسماعیل لقب «خلاق‌المعانی» دادند؟ وی در خلق معانی تازه دستی توانا داشت. ۷- مطلع ترکیب‌بند «ای از بر سدره شاهرات / وای قبّه‌ی عرش تکیه‌گاهت» از کیست؟ جمال‌الدین عبدالرزاق ۸- سرانجام کار «کمال‌الدین اسماعیل» چگونه بود؟ به دست مغولان به قتل رسید. ۹- تقلید « جمال‌الدین عبدالرزاق»از سنایی در چه حدی است؟ در این شیوه به پای سنایی نرسیده و کارش اصالت چندانی ندارد. ۱۰- ترکیب بند « جمال‌الدین عبدالرزاق » از نظر زبان و بافت شعری، چگونه است؟ استوار و سنجیده
--------------------------------------------------------------------------------درس سیزدهم 

１-   نثرهای عارفانه
۱- کدام نوع نثر، در سده‌ی ششم و هفتم، اهمیت و گشترش یافت؟ نثر صوفیانه ۲- عین‌القضات از محضر چه کسانی درس آموخت؟ حکیم عمر خیام و شیخ احمد غزالی ۳- وزیر دسیسه‌گر سلطان سنجر، که فتوای قتل عین‌القضات را گرفت، چه نام داشت؟ ابوالقاسم درگزینی ۴- اساسی‌ترین اندیشه‌ها و آرای صوفیانه عین‌القضات را در کدام آثار وی می‌توان جست و جو کرد؟ یزدان شناخت، تمهیدات ۵- سبک نگارش نامه‌های عین‌القضات، چگونه است؟ ساده، روان و بی‌تکلف و در عین استشهاد به ‌آیات قرآنی و اشعار پارسی و تازی ۶- «شیخ اشراق» لقب کیست؟ شهاب‌الدین یحیی سهروردی ۷- عمده‌ترین کار سهروردی در مسیر بنیان‌گذاری «فلسفه‌ی اشراق» چه بود؟ پیوند میان فلسفه و عرفان ۸- چه کسی فرمان قتل سهروردی را صادر کرد؟ صلاح الدین ایوبی، فرمانروای مصر و شام ۹- «حکمت خسروانی» چگونه عقایدی بود؟ مجموعه‌ی افکار و عقاید فلسفی ایرانیان قدیم و مخصوصاً حکمت دوره‌ی شاهان ساسانی بود. ۱۰- آثار فارسی «شیخ اشراق» به چه شیوه‌ای بیان شده است؟ تمثیلی و ادبی ۱۱- کتاب «اسرارالتوحید» اثر کیست و درباره‌ی چه کسی است؟ محمد بن منور، شیخ ابوسعید ابو‌الخیر ۱۲- نویسنده‌ی کتاب «سمک عیار» کیست؟ فرامرز بن خداد ارجانی ۱۳- کدام کتاب را «ازرقی هروی» به نظم کشیده است؟ سندبادنامه ۱۴- اصل کتاب سندبادنامه متعلق به کدام کشور است؟ هندوستان ۱۵- چه کسی سندبادنامه را به «نثری فنی و آراسته به امثال و اشعار پارسی و تاری» درآورد؟ ظهیری سمرقندی ۱۶- «کشف‌الاسرار و عدة الابرار» درباره‌ی چه موضوعی است و مؤلف آن کیست؟ تفسیر قرآن- ابوالفضل رشیدالدین میبدی ۱۷- تفسیر «شیخ ابوالفتوح رازی» چه نام دارد؟ روضه‌الجنان ۱۸- کدام عصر را باید «عصر تفسیرنویسی» نام‌گذاری کرد؟ نیمه‌ی اول سده ششم هجری ۱۹- کتاب «سمک عیار» در چه قرنی نوشته شده است؟ قرن ششم
————————————————————————————- درس چهاردهم                                     کتاب‌های فنی ۱- از جمله کهن‌ترین و استوارترین کتاب‌ها در زمینه‌ی علم بلاغت کدام کتاب است؟ ترجمان البلاغه ۲- مؤلف کتاب « ترجمان البلاغه» کیست؟ محمد بن عمر رادویانی ۳- کتاب « ترجمان البلاغه» در کدام قرن نوشته شده است؟ نیمه‌ی دوم قرن پنجم ۴- موضوع کتاب «حدائق السحر» چیست؟ مباحثی از علم معانی و بیان و صنایع لفظی و معنوی ۵- نوسینده کتاب «حدائق السحر» کیست؟ رشید الدین وطواط ۶- پرآوازه‌ترین کتاب در قلمرو علوم ادبی فارسی، کدام کتاب است؟ المعجم ۷- کتاب «المعجم» چند بخش است؟ دو بخش ۸- مؤلف کتاب «المعجم» کیست؟ شمس قیس رازی ۹- مؤلف کتاب «مجمل التواریخ» کیست؟ مؤلف کتاب نامعلوم است. ۱۰- شیوه‌ی انشای کتاب«مجمل التواریخ» چگونه است؟ از نظر سادگی و داشتن واژه‌ها واصطلاحات کهن فارسی، دست کمی از نوشته‌های قرن چهارم ندارد. ۱۱- موضوع کتاب «تاریخ بیهق» چیست؟ سرگذشت‌ شهرها و مناطق جغرافیایی و شخصیت‌های علمی و ادبی تاریخ ۱۲- نوسینده کتاب «تاریخ بیهق» کیست؟ ابوالحسن علی بن زید بیهقی معروف به ابن فندق ۱۳- کتاب «راحة الصدور» در چه قرنی نوشته شده است و مؤلف آن کیست؟ پایان قرن ششم و آغاز قرن هفتم ، نجم‌الدین راوندی ۱۴- چه کسی کتاب «کلیله و دمنه» را به عربی ترجمه کرد؟ ابن مقفع ۱۵- « کلیله و دمنه بهرام شاهی» اثر کیست؟ ابوالمعالی نصرالله منشی ۱۶- نام دیگر «چهار مقاله» چیست؟ مجمع النوادر ۱۷- اصل کتاب «مرزبان‌نامه» به چه زبانی نوشته شده بود؟ زبان طبری (گویش مازندران قدیم) ۱۸- مترجم «مرزبان‌نامه» با تحریر فعلی آن کیست؟ سعدالدین وراوینی ۱۹- «گلستان» چند باب دارد؟ هشت باب و یک مقدمه ۲۰- نثر کتاب «گلستان» چه گونه نثری است؟ نثر مسجع
————————————————————————————————– درس پانزدهم               خیام ۱- در قالب رباعی، تکیه‌ی اصلی معنا در کدام مصراع است؟ مصراع چهارم ۲- اندیشه‌های کوتاه و عمیق و تأملات فلسفی، معمولاً در کدام قالب شعری بیان می‌شود؟ رباعی ۳-«خیام» در کدام قرن زیسته است؟ قرن پنجم و دهه‌های نخستین سده‌ی ششم ۴- معاصران خیام وی را با کدام علوم می‌شناختند؟ حکمت، فلسفه، ریاضی، طب و نجوم ۵- تعارضات و تعصب‌های سیاسی و مذهبی روزگار خیام را در کدام کتاب می‌توان دید؟ سیاست‌نامه‌ی خواجه نظام‌الملک ۶- مهم‌ترین مثنوی «سنایی» کدام کتاب است؟ حدیقة الحقیقة ۷- نام دیگر کتاب « حدیقة الحقیقة» چیست؟ الهی نامه ۸- موضوع کتاب «سیرالعباد الی المعاد» چیست؟ خلقت انسان و نفوس و عقل‌ها و موضوعات اخلاقی دیگر ۹- شیوه‌ی بیان در کتاب «سیرالعباد الی المعاد» چیست؟ تمثیل ۱۰- «خاقانی» در کدام اثر خود بر طریق سنایی رفته است؟ تحفة العراقین ۱۱- «عطار» در منطق‌الطیر خود به کدام شاعر نظر داشته است؟ سنایی ۱۲- بیت «عطار روح و بود سنایی دو چشم/ ما از پی سنایی و عطار آمدیم» از کدام شاعر است؟ مولوی ۱۳-«سنایی» کدام تحول بزرگ را در شعر فارسی به وجود آورد؟ عرفان و عشق به خالق را وارد شعر کرد. ۱۴- اوضاع شهر غزنین در سال‌های تولد «سنایی» چگونه بود؟ آوازه و شکوه دوره‌ی اول حکومت غزنویان را نداشت. ۱۵- عنوان نوشته ها و نامه‌های سنایی به نثر که به چاپ رسیده است، چیست؟ مکاتیب سنایی ۱۶- کدام اثر مولوی به شیوه‌ی «حدیقه‌ی سنایی» سروده شده است؟ مثنوی معنوی ۱۷- بلندترین و سرشارترین مثنوی‌های عرفانی، در کدام دوره سروده شده است؟ عصر مولوی ۱۸- چرا مقدار زیادی رباعی به «خیام» نسبت داده شده است؟ چون هر کس اعتراض و تردیدی داشت و جرئت بیان آن را هم نداشت، آن را به خیام نسبت داده است.
——————————————————————————————- درس شانزدهم                   خاقانی ۱- تخلص اول «خاقانی» چه بود؟ حقایقی ۲- تولد خاقانی در کدام شهر بود؟ شروان ۳- خاقانی فنون شاعری را از کدام شاعر آموخت؟ ابوالعلای گنجوی ۴- خاقانی تخلص خود را از نام چه کسی گرفت؟ خاقان منوچهر، حاکم شهر شروان ۵- کهن‌ترین سفرنامه‌ی منظوم حج از کیست؟ خاقانی ۶- سفرنامه‌ی منظوم حج خاقانی چه نام دارد؟ تحفة العراقین ۷- نام کتاب منثور خاقانی چیست؟ منشآت ۸- پنج دفتر شعر نظامی به چه نام‌هایی معروف است؟ خمسه یا پنج گنج ۹- موضوع کتاب «مخزن‌الاسرار» چیست؟ زهد و حکمت و عرفان ۱۰- مخزن الاسرار به پیروی از کدام کتاب نوشته شده است؟ حدیقة الحقیقة ۱۱- دومین مثنوی نظامی چه نام دارد؟ خسرو و شیرین ۱۲- موضوع داستان «لیلی و مجنون» چیست؟ ماجرای دل‌باختگی قیس از قبیله‌ی بنی عامر بر لیلی دخترک هم‌سال او که به ناخواه به عقد ابن سلام درآمده است. ۱۳- نام دیگر کتاب «هفت پیکر» چیست؟ هفت گنبد و بهرام نامه ۱۴- دو بخش کتاب «اسکندرنامه» چه نام‌هائی دارد؟ شرف‌نامه و اقبال‌نامه ۱۵- نخستین بار چه کسی درادب فارسی به داستان سرایی پرداخت؟ فخرالدین اسعد گرگانی ۱۶- کتاب «مخزن‌الاسرار» در چند مقاله سروده شده است؟ بیست مقاله ۱۷- نظامی در سرودن آثار خود، به جز «حدیقه‌ی سنایی» به کدام کتاب دیگر نظر داشته است؟ شاهنامه‌ی فردوسی ۱۸- کدام شاعر در دوره‌ی خاقانی، مردم اصفهان را هجو کرده بود؟ مجیرالدین بیلقانی ۱۹- علت نامیده شدن خاقانی به «شاعر صبح» چیست؟ خاقانی در توصیف صبح و طلوع آفتاب، دستی توانا دارد.
————————————————————————————————- درس هفدهم                 عطار ۱- «عطار» در کجا چشم به جهان گشود؟ در قریه‌ی کدکن نیشابور ۲- مهم‌ترین و برجسته ترین اثر «عطار» چیست؟ منطق‌الطیر ۳- «منطق‌الطیر» عطار در کدام قالب و به چه شیوه‌ای سروده شده است؟ منطق‌الطیر مثنوی است و بر شیوه‌ی تمثیلی سروده شده است. ۴-« منطق‌الطیر» داستان چیست؟ داستان گروهی از مرغان که به طلب سیمرغ می‌روند. ۵- مراحل هفت‌گانه‌ی عبور مرغان برای رسیدن به سیمرغ به کدام داستان شباهت دارد؟ هفت‌خان رستم ۶- محتوای کتاب «الهی‌نامه» چیست؟ گفت و شنود پدری با پسران خود درباره‌ی چیزهایی که حقیقت آن با آن چه عامه‌ی مردم از آن می‌فهمند، تفاوت دارند. ۷- رباعیات «عطار» در کدام مجموعه گرد آمده است؟ مختار نامه ۸- اثر منثور «عطار» چه نام دارد؟ تذکرة‌الاولیا ۹- کدام اثر عطار را می‌توان «حماسه‌ی عرفانی» نامید؟ منطق‌الطیر ۱۰- در منظومه‌ی «مصیبت نامه» شیخ نیشابور خواننده را به چه امری توجه می‌دهد؟ خواننده را توجه می‌دهد که فریفته‌ی ظاهر نشود و از ورای ظواهر، به حقیقت پی ببرد. ۱۱- نخستین پیر و مرشد «مولانا جلال الدین» چه کسی بود؟ برهان‌الدین بن محقق ۱۲- مهم‌ترین حادثه‌ی زندگی مولوی چیست؟ آشنایی یا شمس تبریزی ۱۳- چه کسی مولوی را به سرودن کتاب عظیم مثنوی برانگیخت؟ حسام‌الدین چلبی ۱۴- «مثنوی معنوی» چند دفتر وچند بیت است؟ شش دفتر و بیست و شش هزار بیت ۱۵- «مجالس سبعه» شامل چه مباحثی است؟ شامل هفت مجلس است و سال‌هایی را که جلال‌الدین به منبر می‌رفته، بیان کرده است. ۱۶- «نی نامه» به کدام بخش از مثنوی اطلاق می‌شود؟ هجده بیت اول مثنوی ۱۷- «غزل‌های مولوی»، به چه نام‌هایی معروف گشته است؟ دیوان کبیر یا کلیات شمس تبریزی ۱۸- پس از غیبت شمس تبریزی، مولوی چه کسی را نایب و خلیفه‌ی خویش کرد؟ صلاح‌الدین زرکوب ۱۹- کتاب «طبقات الصوفیه» اثر کیست؟ عبدالرحمان سلمی ۲۰- در کتاب «تذکرة الاولیا» حکایات مربوط به چند تن ا ز اولیا و مشایخ تصوف نقل شده است؟ نود و هفت تن
————————————————————————————————— درس هجدهم            سعدی
۱- در عصر سعدی کدام دو عامل باعث گسترش زبان و فرهنگ فارسی به بیرون از مرزهای ایران بود؟ جنگ‌های صلیبی و یورش تاتار ۲- در عصر سعدی، کدام نوع شعر، رونق و اعتبار یافت؟ غزل ۳- مصراع «جهان در هم افتاده چوی موی زنگی» اشاره به کدام رویداد تاریخی دارد؟ یورش مغولان به ایران ۴- نام دیگر کتاب «بوستان» چیست؟ سعدی نامه ۵- بوستان چند باب دارد؟ ده باب ۶- «غزلیات» سعدی شامل چند بخش است؟ چهار بخش ۷- قالب شعری «بوستان» چیست؟ مثنوی ۸- پس از وفات سعدی، چه کسی «کلیات» وی را تدوین کرد؟ ابوبکر بیستون ۹- زبان و فرهنگ فارسی، از چه زمانی در شبه قاره‌ی هند شروع به گسترش کرد؟ از زمان لشگرکشی‌های محمود غزنوی ۱۰- کتاب «اعجاز خسروی» اثر کیست؟ امیر خسرو دهلوی ۱۱- نام کتابی از امیر خسسرو دهلوی که بر وزن و شیوه‌ی مخزن الاسرار نظامی سروده شده، چیست؟ مطلع الانوار ۱۲- کتاب «هشت بهشت» امیر خسرو دهلوی، به تقلید از کدام کتاب نوشته شده است؟ هفت پیکر ۱۳- مثنوی «خضرخان» و «دولرانی» اثر کیست؟ امیر خسرو دهلوی ۱۴- خطابه و سخن‌رانی‌های سعدی، در کدام اثر وی گرد آمده است؟ مجالس پنج‌گانه ۱۵-« سعدی» در رثای کدام خلیفه‌ی عباسی، مرثیه سروده است؟ مستعصم بالله ۱۶- امیر خسرو دهلوی در محضر کدام عارف به سیر و سلوک عرفانی پرداخت؟ نظام‌الدین اولیا ۱۷- چرا «سعدی» را فرمانروای قلمرو سخن فارسی نامیده اند؟ به علت استادی مسلم وی در شعر و نثر، او را فرمانروای ملک سخن فارسی نامیده‌اند. ۱۸- مصراع «همه قبیله‌ی من عالمان دین بودند» از کدام شاعر است؟ سعدی
———————————————————————————————— درس نوزدهم                    از سرچشمه های ….
۱- برای پژوهش ادبیات غرب، از ادبیات کدام کشور باید شروع کرد؟ ادبیات یونان باستان ۲- نام دیگر «جنبش فرهنگ دوستان» چیست؟ اومانیسم ۳- واژه‌ی درست و مناسب برای جای خالی عبارت چیست؟ «اومانیسم بازگشتی دوباره است به ادبیات …. » یونان باستان ۴- تمدن امروز جهان در کجا آغاز شد؟ یونان ۵- بزرگ‌ترین حماسه سرای جهان کیست؟ هومر ۶- کدام نمایش‌نامه نویسان یونانی، هنوز هم بی‌مانندند؟ آشیل سوفوکل و اوریپید ۷- نظریات ارسطو در چه مواردی هنوز هم نو و قابل استفاده است؟ هنر و ادبیات ۸- کتاب «بوطیقا» اثر کیست؟ ارسطو ۹- کدام ملت است که ابتدا آزاد زیستن را شناختند و به ارزش دانش پی بردند؟ یونان ۱۰- محتوای کتاب «بوطیقا» چیست؟ اطلاعات جالب و ارزشمندی درباره‌ی شعر و نمایش‌نامه های منظوم یونان به ما می‌دهد. ۱۱- قدیمی‌ترین آثاربه جا مانده از «یونان باستان» کدام‌اند؟ ایلیاد و ویسه ۱۲- مهم‌ترین واقعه‌ای که در «ایلیاد» به نظم کشیده شده، چیست؟ جنگ یونان با تروا ۱۳- پهلوان رویین‌تن یونان، چه نام داشت؟ آشیل ۱۴- کدام قسمت از بدن «آشیل» ضربه پذیر بود؟ پاشنه‌ی پا ۱۵- چرا نمی‌توان دو اثر حماسی «ایلیاد» و «ادیسه» را نخستین آثار هنری یونان محسوب کرد؟ پختگی و قدرتی که در این منظومه‌ها وجود دارد نشان ‌دهنده‌ی این است که این دو کتاب از نخستین کتاب‌های یونانی نیستند. ۱۶- «هومر» در چه قرنی زیسته است؟ ظاهراً ده قرن پیش از میلاد ۱۷-«فن شعر» ارسطو چه چیزی را درباره‌ی ادبیات و هنر یونان باستان نشان می‌دهد؟ این کتاب نشانمی‌دهد که ادبیات و هنر یونان باستان ارزش‌مند است.
————————————————————————————————- درس بیست و یکم            کلاسی‌سیسم ۱- نیمه‌ی دوم قرن شانزدهم، چه دوره‌ای بود؟ دوره‌ای بود که در آن برای نخستین بار، آیین ادبی جامعی برای خلق آثار ادبی به وجود آمد. ۲- مکتب «کلاسی‌سیسم» در فرانسه، چه گونه مکتبی است؟ مکتب سنت گرایی در ادبیات و هنر، به ویژه تقلید از نویسندگان باستان ۳- استاد بزرگ مکتب «کلاسی‌سیسم» در فرانسه، کیست؟ بوالو ۴- از دیدگاه «کلاسیک‌ها» هنر اصلی شاعر و نوسینده، است؟ این است که اصول و قواعد پیشینیان را در اثر خود رعایت کند. ۵- یکی از ارکان اساسی مکتب «کلاسیک‌ها» را نام ببرید؟ تقلید از طبیعت ۶- عبارت «حتی یک لحظه از طبیعت غافل نشوید» از کیست؟ بوالو ۷- کدام پادشاه را «بزرگ‌ترین هنرپرور تاریخ» شناخته‌اند؟ لویی چهاردهم ۸- نمایش‌نامه‌ی «خسیس» اثر کیست؟ مولیر ۹- از مشهورترین هنرمندان کلاسیک انگلستان ، چه کسی را می‌توان نام برد؟ میتلون ۱۰- ارسطو در کدام کتاب خود، هنر را تقلید از طبیعت می‌داند؟ بوطیقا (فن شعر( ۱۱- نقطه‌ی اوج «کلاسی‌سیسم» اروپا، در کدام کشور به وجود آمد؟ فرانسه ۱۲- کاخ «ورسای» به دستور چه کسی بنا شد؟ لویی چهاردهم ۱۳- چهار تراژدی کدام شاعر فرانسوی به نوعی با ایران و ایرانیان ارتباط دارد؟ راسین ۱۴- در نگارش تراژدی «استر» از کدام کتاب الهام گرفته شده است؟ تورات ۱۵- ماجرای نمایش‌نامه‌ی «استر» چیست؟ عشق خشایارشاه به (استر) دختر زیبای یهودی ۱۶- عنوان «پدر تئاتر فرانسه» به چه کسی داده شده است؟ پی‌یر کورنی ۱۷- «پی‌یر کورنی» چند نمایش‌نامه منظوم دارد، نوع این نمایش‌نامه‌ها چیست؟ بیست و سه نمایش‌نامه‌ی منظوم دارد که بیست‌تای آن تراژدی است. ۱۸- آخرین تراژدی «کورنی» چه نام دارد و درباره‌ی چیست؟ سورنا سردار اشکانی، شرح شکست کراسوس سردار رومی از سورنا سردار ایرانی است. ۱۹- «نزاکت ادبی» در مکتب کلاسی‌سیسم به چه معنا است؟ اثر ادبی باید آنچه را که با عرف و عادت عمومی موافق باشد، مطرح کند. ۲۰- ارسطو، تفاوت هنرها را در چه می‌داند؟ نوع تقلید از طبیعت
———————————————————————————- درس بیست و دوم
عصر روشنگری
۱- عبارت «رمانتی‌سیسم بیماری و کلاسی‌سیسم سلامتی است» از کدام شاعر و نویسنده است؟ گوته ۲- «جنبش رمانتی‌سیسم با اندیشه‌های چه کسانی شروع شد؟ «ژان ژاک روسو» و «ولتر»۳- اندیشه‌ی کدام عصر، زمینه ساز ظهور مکتب «رمانتی‌سیسم» بود؟ اندیشه‌ی عصر روشنگری ۴- کدام نویسنده و فیلسوف را تجسم بخش عصر روشنگری می‌دانند؟ ولتر ۵- کدام کتاب در نیمه دوم قرن هجدهم، فضای روشنفکری مهمی ایجاد کرد؟ دایرة المعارف ۶- از نویسندگان « دایرة المعارف» چه کسانی را می‌توان نام برد؟ دیدرو و دالامبر ۷-«ترانه های غنایی» اثر کیست؟ کالریج ۸- تفاوت دو مکتب « کلاسی‌سیسم و رمانتی‌سیسم» در چیست؟ کلاسیک‌ها فقط خوبی و زیبایی را می‌بینند، در حالی که رمانتیک‌ها علاوه بر زیبایی‌ها، زشتی‌ها را هم می‌بینند. ۹- چرا سال ۱۸۳۰ را سال انقلاب ادبی می‌دانند؟ در این سال ویکتورهوگو و یارانش، رمانتی‌سیسم را به عنوان مکتب آزادی هنر اعلام کردند. ۱۰- عبارت «کلمه عبارت از سخن است و سخن خدا است» از کدام نویسنده است؟ ویکتورهوگو ۱۱- رمان «مادام بوواری» اثر کیست؟ گوستاوفلوبر ۱۲- بنیان‌گذاران مکتب «رمانتیک» در آلمان چه کسانی بودند؟ ویلهلم شلگل و برادرش فردریک شلگل ۱۳- شرایط اجتماعی در نیمه‌ی اول قرن هجدهم، چگونه بود؟ مردم دچار بدبختی و پریشانی بودند و احتیاج شدیدی به اصلاحات احساس می‌کردند. ۱۴- با انتشار « دایرة المعارف» پیروزی در کدام حوزه‌ها به وقوع پیوست؟ فلسفه و تفکر ۱۵- در چه زمانی جنبش رمانتیک، به معنای واقعی آن، خود را به جهان معرفی کرد؟ آخرین سال‌های قرن هجدهم ۱۶- عبارت «کلاسیک‌ها ایده‌آل هستند» به چه معناست؟ یعنی فقط خوبی و زیبایی را می‌خواهند. ۱۷- کلمات مناسب و درست برای جاهای خالی عبارت کدام است؟ «کلاسیک‌ها …… را اساس شعر می‌دانند و رمانتیک‌ها پای بند …..اند.»عقل، خیال ۱۸- «شخصیت» از دیگاه هنرمند رمانتیک به چه معنا است؟ یعنی این که هنرمند می‌تواند من وجودی خود را مستقر سازد. ۱۹- کدام شاعر رمانتیک انگلستان، تأثیر زیادی بر دیگر شاعران اروپا داشت؟ لرد بایرون ۲۰- در کدام قرن اروپاییان دریافتند که «دنیا بسیار پیچیده و متنوع است» و نباید از چند اصل ثابت و دستور خشک پیروی کرد؟ اول قرن هجدهم
---------------------------------------------------------------درس بیست و سوم
واقع گرایی             دانستنی‌های مربوط به درس ۱- ادبیات «واقع‌گرایانه» موضوع کار خود را در کجا می‌یافت؟ در جامعه ی معاصر و ساخت مسائل آن ۲- قهرمانان رمان‌ها ی رئالیستی چه کسانی هستند؟ مردم عادی ۳- «رئالیسم» به عنوان شیوه‌ای خلاق، چه پدیده‌ای است؟ پدیده‌ای تاریخی است که در مرحله‌ای معین، از تکامل فکری بشر به وجود آمد. ۴- کاریکاتوریست‌ها و نقاشان کدام مکتب از عوامل ظهور «رئالیسم» بودند؟ مکتب باربیزون ۵- پیروان مکتب «باربیزون » چه شیوه‌ای داشتند؟ پیروان این مکتب خواهان مشاهده‌ی مستقیم طبیعت بودند. ۶- کدام مکتب مدافع «واقع‌گرایی هنری» است؟ مکتب هنر برای هنر ۷- «گوستاو فلوبر» رمان نویس فرانسوی به کدام مکتب تعلق دارد؟ مکتب پارناس ۸- «تئوفیل گوتیه» از اعضای کدام مکتب هنری بود؟ هنر برای هنر ۹- نام «پارناس» از کجا گرفته شده است؟ پارناس، از کوه‌های باستانی یونان است. ۱۰- «امیل زولا» پیشوای کدام مکتب است؟ واقع گرایی یا طبیعت گرایی ۱۱- کدام نوع از «رئالیسم» بیش‌تر از کارهای «بالزاک» شروع می‌شود؟ رئالیسم ابتدایی ۱۲- داستان کوتاه «شنل» از کدام نویسنده است؟ گوگول ۱۳- رمان بزرگ «پدران و پسران» اثر کیست؟ تورگینف ۱۴- بنیان مکتب «رئالیسم سوسیالیستی» بر چیست؟تأکید بر روی «کار» دارد. ۱۵- در کدام مکتب «قهرمانان داستان از محیط خویش جلوترند و برای رسیدن به اجتماعی تازه تلاش می‌کنند»؟ واقع گرایی انتقادی ۱۶- بنیان گذار مکتب « واقع گرایی انتقادی » کیست؟ ماکسیم گورکی ۱۷- رمان «صد سال تنهایی» اثر کدام نویسنده است؟ گابریل گارسیا مارکز ۱۸- داستان‌های « واقع گرایی جادویی» چه نوع داستان‌هایی است؟ همه چیز عادی است، اما یک عنصر جادویی و غیر طبیعی در آن‌ها وجود دارد. ۱۹- داستان کوتاه «آئورا» اثر کیست و به چه شیوه‌ای نوشته شده است؟ کارلوس فوئنتس، رئالیسم جادویی.
————————————————————————————– درس بیست و چهارم                    آثار رئالیست ها                  دانستنی‌های مربوط به درس ۱- «اوکتاویو پاز» اهل کدام کشور است؟ مکزیک ۲- «زاپاتا» که بود؟ انقلابی معروف ۳- «اوکتاویو پاز» در آثارش اصالت را به کدام طبقات اجتماعی می‌دهد؟ دهقانان و کارگران مزارع ۴-«پاز»  کدام جایزه‌ی ادبی را در سال ۱۹۹۰ از آن خویش کرد؟ جایزه‌ی ادبی نوبل ۵-«فریت ادگو» نویسنده و شاعر معاصر اهل کدام کشور است؟ ترکیه ۶- آثار «فریت ادگو» بیانگر زندگی کدام قشر از مردم ترکیه است؟ روشن‌فکران ۷- کدام مجموعه از آثار«فریت ادگو» جایزه‌ی ادبی ملی ترکیه را برد؟ در قایق ۸- از کدام رمان «ادگو» فیلم ساخته شده است؟ او ۹- کدام اثر «فریت ادگو» به صورت فیلم سینمایی، جایزه ی اول فستیوال سینمایی برلین را در سال ۱۹۳۸ از آن او کرد؟ او
————————————————————————————————— درس بیست و پنجم     طبیعت گرایی
۱- نام دیگر «طبیعت گرایی» چیست؟ ناتورالیسم ۲- در فلسفه‌ی قدیم «طبیعت گرایی» به چه معنا به کار می‌رفت؟ ماده‌گرایی و لذت جویی و هرگونه دین گریزی ۳- «ناتورالیسم» در ادبیات و هنر، چه گرایشی است؟ گرایشی است که از واقع‌گرایی (ناتورالیسم) سرچشمه می‌گیرد، اما با آن متفاوت است. ۴- نقاش «طبیعت گرا» چگونه نقاشی بود؟ می‌کوشید تا شکل‌های موجود در طبیعت را به طور دقیق تقلید و نقاشی کند. ۵- «ناتورالیسم» نام چه کسی را تداعی می‌کند؟ امیل زولا ۶- برای شناسایی عناصر موجود در آثار امیل زولا، کدام پدیده را باید شناخت؟ انقلاب صنعتی را ۷- مضمون صریح بسیاری از رمان‌ها از جمله «پول» چیست؟ تلاش برای کسب ثروت و قدرت، از طریق توسعه‌ی کار ۸- سرچشمه‌ی «طبیعت گرایی» کدام کشور بود؟ فرانسه ۹- بعد از امیل زولا، چهره ی مطرح گروه «مدان» چه کسی بود؟ گی دو موپاسان ۱۰- نخستین نمونه ی رمان ناتورالیستی کدام کتاب بود؟ ترز راکن ۱۱- طبیعت گرایان فرانسوی چه کسانی را پیشگامان مکتب خود می‌دانستند؟ بالزاک، فلوبر و تا حدودی استاندال ۱۲- یکی از ویژگی های عمده‌ی نمایش‌نامه‌های ناتورالیستی، چیست؟ توصیف مفصل فضای صحنه‌ها ۱۳- کدام نمایش‌نامه نویس آلمانی در سال ۱۹۲۱ برنده‌ی جایزه‌ی نوبل شد؟ گرهارت یوهان هاوپتمان ۱۴- نمایش‌نامه‌های «اشباح» و «خانه ی عروسک» اثر کدام نویسنده است؟ هنریک ایبسن ۱۵- رمان «خوشه‌های خشم» اثر کدام رمان نویس آمریکایی است؟ جان اشتاین بک ۱۶- کدام نویسنده در نوجوانی شاگرد «گوستاو فلوبر» بود؟ هانری رنه آلبرگی دوموپاسان ۱۷- چرا رمان شعر و مکتب ناتورالیسم را «شعر تهی دستان» نامیده‌اند؟ چون تصویرگر طبقات زحمت‌کش است. ۱۸- ناتورالیست‌ها «انسان» را چگونه می‌دیدند؟ آن‌ها انسان‌ها را یک نظام عصبی و قابل تشریح علمی می‌دانستند. ۱۹- میزبان «گروه مدان» در فرانسه چه کسی بود؟ امیل زولا ۲۰- اتهام مخالفان به «امیل زولا» چه بود؟ اخلاق ستیزی
—————————————————————————————- درس بیست و ششم                    نماد گرایی ۱- بنیان‌گذار مکتب «نمادگرایی» که بود؟ شارل بودلر ۲- دیوان اشعار «بودلر» چه نام داشت؟ گل‌های بدی ۳- بیان سمبولیست‌ها در نوشته‌هایشان چگونه بود؟ مبهم، راز آمیز و بیان ناشدنی ۴- عبارت «بیان رمز و راز و رؤیا با اشارات غیر مستقیم، نماد را می‌آفریند.» از کیست؟ مالارمه ۵- کدام نوع ادبیات، در ادبیات فارسی، به شیوه‌ی «نماد گرایی» عمل کرده است؟ ادبیات عرفانی ۶- در تأویل و تفسیر متون عرفانی «مدعی» نماد چیست؟ عقل و فلسفه ۷- «شارل بودلر» ابتدا طرفدار کدام مکتب هنری بود؟ هنر برای هنر ۸- از نظر کدام شاعر «دنیا جنگلی است مالامال از علایم و اشارات»؟ شارل بودلر ۹- فیلسوف بدبین آلمانی چه نام داشت؟ شوپنهاور ۱۰- کدام گروه از شاعران، شعر فرانسوی را از قیدهای وزن و قافیه‌ی سنتی رها کردند و شکل «شعر منثور» را به کار گرفتند؟ سمبولیست‌ها (بودلر، رمبو) ۱۱- چه کسی مترجم آثار «ادگار آلن پو» به زبان فرانسوی بود؟ شارل بودللر ۱۲- دفترهای شعر «اشراق» و «فصلی در دوزخ» اثر کیست؟ ژان آرتور رمبو ۱۳- کدام شاعر سمبولیست‌ها فرانسوی «موجزگو» بود؟ استفان مالارمه ۱۴- از پیشگامان نهضت «تصویر گرایی» چه سکی را می‌توان نام برد؟ ازرا پاوند ۱۵- کدام شعر ادگار آلن پو مشهورترین شعر اوست؟ کلاغ ۱۶- «سمبولیسم» در خالص‌ترین شکلش در آثار کدام نویسنده دیده می‌شود؟ مارسل پروست ۱۷- کدام شاعر نوشتار «ادگار آلن پو» را «نوشتار شلخته» می‌خواند؟ تی. اس. الیوت ۱۸- رمان معروف «مارسل پروست» چه نام دارد؟ در جست و جوی زمان از دست رفته ۱۹- هدف نویسنده در رمان «در جست و جوی زمان از دست رفته» چیست؟ رخنه به فراسوی واقعیت و جست و جوی جهانی آرمانی ۲۰- دو شاعر برجسته‌ی سمبولیست‌ آلمانی در اوایل قرن بیستم چه کسانی بودند؟ «راینر ماریا ریلکه» و «استفان گنورگ»

 

                                                                                   گروه اموزشی زبان وادبیات فارسی شهرستان بهار  

                                                                                                                   جهانی

 

جشن یلدا

به نام آن که هستی نام از او یافت

جشن یلدا(زایش خورشید)

 

چون حلقه ربایند به نیزه، تو به نیزه                      خال از رخ زنگی بربایی شب یلدا

 

    پیروان آیین مهر هزاران سال است در ایران زمین،نخستین شب زمستان و بلندترین شب سال را در شب آخرین روز از آذر ماه جشن می گیرند و تمام این شب طولانی را تا صبح بیدار بوده و به انتظار زایش دوباره خورشید می نشینند. 

 اعتقاد بر آن است که یلدا (بلندترین شب سال )شبی نحس و شوم است و برای مقابله با خصایص شیطانی این شب ،مردم گروه گروه به گرد هم آمده ،آتش افروخته وتا صبح با جشن و خوردن میوه های تازه و میوه های خشک شده در حال ستیز با اهریمن بوده تا زمانیکه پس از سپری شدن این شب بلند،خورشید (مهر)که سرشار از نور ،گرمی ،جان بخشی و عطوفت است طلوع کرده و جهان را از خفقان و بیداد اهریمن تاریکی برهاند و چنین به نظر می آید که خورشید با این طلوع خود دوباره زاده شده و جانی تازه گرفته است چون از آن شب به بعد رفته رفته روزها بلند و بلندتر و شب ها کوتاه کوتاه تر شده و هر روز بیش از دیروز میترا – ایزد مهر – بر جهانیان مهر می ورزد واین لطف و برکتی است که اهورا مزدا شامل حال آدمی کرده است.

اقوام قدیم آریایی ،از هند و ایرانی گرفته تا هند و اروپایی همگی جشن تولد آفتاب را در آغاز زمستان می گرفتندوبخصوص ژرمنی ها که در این موقع از سال جشن بزرگی می گرفته اند.

یلدا یک واژه سُریانی و به معنی تولد است.رومی ها خود واژه ی ناتالیس را به معنی تولد داشتند.مسیحیان سُریانی واژه ی یلدا را با خود به ایران آورده اند و از آن زمان تاکنون در ایران ماندگار شده است .

البته فقط تولد میترا و موقع زمانی آن نبود که در مسیحیت وارد شد .در واقع امروزه مسیحیان جهان که شب تولد مسیح را جشن می گیرند و تا بامداد بلندترین شب سال را بیدار مانده و به شادی می گذرانند،همان تولد میترا ،مسیحای نجاتبخش یا« سوشیانت »را جشن می گیرند و اغلب مراسم و مناسک و آدابشان مقتبس از آیین مهر است.

 

در برخی اشعار پارسی رابطه ی میلاد مسیح و شب یلدا اشاره شده است:

 

ایزد دادار ،مهر و کین تو گویی              از شب قدر آفریده و از شب یلدا

زان که به مهرت بود تقرب مؤمن           زان که به کینت بود تفخر ترسا

 

جشن یلدا امروز شب چله نامیده می شود اما چرا چله را چله ی بزرگ می نامند؟

چله ی بزرگ از اول دی ماه است تا دهم بهمن ماه که چهل روز تمام ادامه می یابد.چله کوچک از دهم بهمن ماه است تا بیستم اسفند ،و از آن جهت چله کوچک گویند که شدت سرمامی کاهد

پس از خاتمه یافتن شب یلدا و زایش دوباره خورشید ،جشن دیگان یک نیز آغاز می شود که مهمترین دیگان از بین دیگان های چهار گانه ی ماه دی است.

اولین روز از ماه دی – خرم روز (اورمزد)- در ایران باستان جشن گرفته می شده است.این جشن را دیگان یک می نامیدند.هر ماه (در گاه شماری ایران باستان )به دو هفته و دو هشته تقسیم می شده که هر هفته و هر هشته به نام خدا (دی)آغاز می شده است و اولین روز از ماه دی (اورمزد روز )را جشن می گرفتند.«دذو»در اوستا به معنی آفریدگار و خداوند و «ددو»در زبان پهلوی نیز شکل تغییر یافته ی همین واژه است .دی نیز شکل فارسی نو ددوی پهلوی است

 

 

                                                   گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی شهرستان بهار

                                                                             جهانی