به نام خدا

با آرزوی تندرستی وسلامت وپیروزی برای همه ی همکاران محترم ،نظرات خود را در خصوص  مواردی از کتاب های دبیرستان در این وبلاگ قرار داده ، امید است مورد توجه دوستان وهمکاران قراربگیرد.در ضمن از نظرات شما همکاران نهایت بهره را خواهم برد. 

                                                                                    با تشکر

                                                                                حسین نوروزی

                                                                      سرگروه ادبیّات منطقه ی قلقلرود  

*ماضی نقلی

در خصوص شناسه ی این فعل نظراتی موجود است که مارا برآن داشت تا در این مورد مطلبی را یاد  آوری کنیم.

بعضی از همکاران وبه تبع آن دانش آموزان،(ام، ای، است، ایم، اید، اند ) را شناسه ی فعل ماضی نقلی عنوان نموده اند که با توجه به فعل (است) که در سوم شخص این فعل آمده است ـــ وبرای تعدادی از دانش آموزان نیز سوال بوده وهست.ـــ نمی توان گفت که شناسه ی این فعل ، خود یک فعل است. بنابراین با عنایت به شکل تاریخی فعل ماضی نقلی (شنیده استم، شنیده استی، شنیده است، شنیده استیم، شنیده استید، شنیده استند)به این نتیجه می رسیم که فعل (استم ، استی، است    ، استیم، استید، استند)، فعل کمکی بوده وشناسه ی آن نیز طبق قاعده ،(ــَـ م، ی ،     ، یم ، ید، ــَـ ند) می باشد.

ونکته ی دیگر این که تا به حال دیده نشده است که صفت مفعولی به همراه شناسه ی فعل آمده باشد.                       شنیده + ام

           « کنون رزم سهراب و رستم شنو                   دگر ها شنیدستی این هم شنو »

*فعل ربطی (اسنادی )

بار ها از دانش آموزان شنیده شده است که وقتی افعال ربطی را نام می برند با یقین نام دو فــــعل (گشت وگردید ) را هم اضافه می کنند به گونه ای که ای دوفعل تنها فعل ربطی هستند ودیگر هیچ .

اما همانطور که سروران همکار می دانند فعل گشت وگردید گاهی فعل ربطی هستند یعنی فقط زمانی که معنای فعل ربطی داشته باشند. در غیر این صورت فعل های غیر ربطی ویا به اصطلاح فــــعل اصلـــــی هستند. به عنوان مثال در جمله ی ، هوا سرد گشت(گردید). فعل ربطی است امّا در جمله ی ، خودرو چند بار به دور میدان گشت (گردید). فعل ،غیر ربطی است.

بنا بر این دانش آموزان را به این موضوع که این افعال همیشه فعل ربطی نیستند، آگاه نماییم.

*علّت وجود مــــــد در کلماتی چون ، قرآن ، آسمان ، آب ،...

نکته ایست که بارها مورد سوال دانش آموزان بوده وخواهد بود . با امید به اینکه  از نظرات همکاران محترم بهره مند شوم ،نظر خود را بیان می دارم .

همانطور که می دانیم این مورد در اوّل هجا بوده ودر هجاهایی است که با صامت همزه یا الف آغاز می شوند.ودر ضمن واج دوم این هجاها مصوت بلند «ا» می باشد. بنا براین هجا به صورت «اا» می شود که ظاهر زیبایی ندارد و همانگونه که می دانیم در زبان فارسی نشانه هایی برای استفاده در چنین مواردی هست که کار را را حت تر کرده است. یکی از این نشانه ها که بی ربط با موضوع ذکـــــر شــــده نیست   نشانه ی « ّ » است که در کلماتی به کار می رود که دو حرف یکسان در کنار هم آمده باشد .مانند:

 بننا = بنّا

وچون در کلمه ی «قرآن» ودر هجای دوم آن یعنی «ان»، دو واج ، یکی صامت«أ» ودیگری مصـــــوّت «ا» به کار رفته است .پس به دلیل قرار نگرفتن آن دو واج در کنار هم ، یکی را نوشته ونشانه ی مــد بر آن قرار می دهند.«آ»

یعنی نشانه ی مـد بر اینگونه هجاها بیانگر این است که یک صامت الف ( أ ) در ابتدای آن قراردارد.