اگر اشعار و آثار ادبی را یک نظام بدانیم می توان چند حالت برای آن ها در نظر گرفت:1✅⬅️)این نظام گاهی با نظم همراه است.مثل شعر حافظ✅⬅️2)گاهی از نظم جداست.مثل شطحیات صوفیه ،بایزید وار و حلّاج گونه ✅⬅️3)گاهی نظم هست ولی نظام نیست.مثل:صدهزار بیت قاآنی،چند کتاب پر از شعر فتح علی خان صبا✔️نکته:منظور از نظام همان مفهوم پیچیده و دشوار یاب جمال شناسانۀ اثر است نه به معنی نظم؛بنابر این شعر نشایدش خواندن از در معنی/هرچه به صورت مردّف است و مقفّی/شعر ناگفتن به از گفتن که باشد نادرست و یا:نر دبانی بلند دارد شعر/بر شدن سوی بام دشوار/پله های نخست آن آسان /کار هر ساده لوح بیکار نیست.با اقتباس و تغییر و تصرف و تلخیص از:موسیقی شعر و با چراغ و آینه از دکتر شفیعی کدکنی ،سنت و نو آوری در شعر معاصر :دکتر قیصر امین پور