سبک شناسی ( سبک خراسانی به طنز )

هر کجا ایدون و ایدر شد زیاد

سبک ترکستان فرا یادم میاد

هیچ تمساحی شبیه کبک نیست

شیخ سعدی پیرو این سبک نیست

سبک حافظ هم که سبکی دیگر است

دوره­ی حافظ کمی اینورتر است

از حدود یکهزار و چند سال  

پیش ، افتاد این روش روی روال

نزد شاهان با تلاش دوستان

از خراسان رفت تا هندوستان

رفت آن جا سبک ها آدم شدند

پیش این سبک از ارادت خم شدند

الغرض این سبک خیلی جالب است

زین سبب فردوسی آن را طالب است

در خراسانی ادب یک محور است

دلبر اینجا غالباً یک دختر است

چون جهانش جز فسون و باد نیست

می­ توان با دلبرانش شاد زیست

شعرها بسیار صاف و ساده­اند

در حقیقت لقمه­ی آماده­­اند

گاه ، توصیف بهار است و خزان

گاه ، شرح بوی جوی مولیان

عارف اینجا کس نمی­داند کی است

بیت­ها از جام عرفان خالی است

زاهدی در کوچه و بازار نیست

داخل هر کوچه یک خمّار نیست

خانه­ها میخانه سرخود می­شوند

می گسارانش کمی قُد می­شوند

گونه چیزی مثل برگ یاس نیست

عقل موجود است اگر احساس نیست

هر زمان وصف طبیعت می­کنند

با درختان ساده صحبت می­کنند

در تخیّل معتدل­تر می­شوند

مثل کودک زود باور می­شوند

واژه­هایی مثل پور و گیو و دخت

می­کند این سبک را گاهی زمخت

شاعرانش باز هم مثل قدیم

رویشان مثل زر است از هجر سیم

لاجرم با اغنیا بُر می­خورند

باده می­ریزند شُرشُر  می­خورند

در بیابان در خیابان در حیاط

شاد و شنگولند و سر شار از نشاط

روز و شب انگوربازی می­کنند

دسته ­جمعی باده سازی می­کنند

هر زمان ممدوحشان خر می­شود

جیب­هاشان کیسه­ی زر می­شود

اوّل پاییز خز می­آورند

بادهای خوب وز می­آورند

مدح شاه پیش وزیر ار می­کنند

در حقیقت هر دو را خر می­کنند

هر زمان در تنگنا کف می­کنند

واژه­ها را هی مخفّف می­کنند

واژه گاهی واقعاً بد می­شود

هی مشدّد هی ممدّد می­کنند

شعر می­گویند و هی گم می­کنند

خویش را مدیون مردم می­کنند

نزد شاعر گاه همچون رودکی

از صد و یک بیت می­ماند یکی

از قضا دور است شاعر وز قًدًر

اختیار از خویش دارد بیشتر

شاخص این سبک مردی طوسی است

او حکیم خوش سخن فردوسی است


ویژگی­هایی گر افتاد از قلم

خب بیفتد ، نیستند آن­ها مهم[1]

شعر تا آهنگ عرفانی گرفت

رونق از سبک خراسانی گرفت

بعد از این معشوق یاغی می­شود

نوبت سبک عراقی می­شود

نقل از کتاب « املت دسته دار ، مجموعه شعر طنز ناصر فیض ،  نوشته­ی نعیم حق­شناس ، همدان - اردیبهشت ۸۸

           



[1] اختیار با شماست یا مُهَم یا مَهَم بخوانید و یا قلِم باشد قانون آسمانها به هم نخورد .