گروه ادبیات استان همدان

درس دوم  

خرق شکافتن/ رویین تن : آسیب ناپذیر/

1. چو شد روز ، رستم بپوشید گبر                 نگهبان  تن کرد  بر  گبر  ببر

- چو: وقتی.   - ببر: زره مخصوص.         وقتی روز فرارسید رستم علاوه بر گبر، ببر بیان را نیز برای حفظ تن پوشید.

2. کمندی به فتراک زین بر ببست               بر آن باره ی پیل پیکر نشست

-باره : اسب /  پیل: فیل/ باره ی پیل پیکر: تشبیه/ نشست: سوار شد// کمندی به فتراک زین اسب خود بست  و سوار بر رخش که همانند فیل بزرگ بود شد.

3. بیامد چنان تا لب هیرمند                همه دل پر از باد و لب پر ز پند

- جناس تام: لب، لب.   - دل پر از باد : دلش پر از حسرت بود.   لب پر ز پند: لب مجازاً دهان . دهانی پر از پند داشت.

دلش پر از تأسف و اندوه بود و دهانش پر از پند و اندرز.( قصد داشت به اسفندیار پند بدهد تا از جنگ منصرفش کند)

4. گذشت از لب رود و بالا گرفت                  همی ماند از کار گیتی شگفت

بالا گرفت : بالای تپه رفت. - رستم از کنار ساحل رود عبور کرد و به سوی بالای تپه رفت،و از کار روزگار شگفت زده شده بود.

5. خروشید کای فرّخ اسفندیار             هماوردت آمد بر آرای کار

هماورد : حریف / کار: جنگ      رستم گفت: ای اسفندیار خجسته حریفت آمد خود را برای جنگ آماده کن.

6. چو بشنید اسفندیار این سخن            از آن شیر پر خاشجوی کهن

- شیر : استعاره از رستم.  پرخاشجو : جنگجو//       وقتی اسفندیار این سخنان را از رستم شنید...

7. بخندید و گفت : اینک آراستم           بدان گه که از خواب برخاستم

اینک: آنک. آراستم : آماده ی جنگ شدم. اسفندیار خندید و گفت : از آن زمان که از خواب برخاستم خود را آماده ی جنگ کردم.

8.  بفرمود تا جوشن و خود اوی                همان ترکش و نیزه ی جنگ جوی

 - جوشن: نوعی زره.          - همان : و نیز.              -ترکش : تیر دان.     مراعات النظیر: جوشن، خود، ترکش ، نیزه.    دستور داد تا زره و کلاه جنگی  او را و نیز تیر دان و نیزه ی جنگجو را ... 

9. ببردند و پوشید روشن برش               نهاد آن کلاه کی ای بر سرش

- بر: سینه. – روشن بر: اندام نورانی.    -کی: پادشاه.       ببردند و اندام نورانی اش را پوشاند  و آن کلاه پادشاهی را بر سر گذاشت.

10. بفرمود تا زین بر اسب سیاه              نهادند  و  بردند  نزدیک  شاه

- اسب سیاه: اسب اسفندیار.           دستور داد تا بر اسب سیاه زین نهادند و به نزد اسفندیار بردند

11. چو جوشن بپوشید پرخاش جوی        ز زور و ز شادی که بود اندر اوی

 - پرخاشجوی: اسفندیار( که جنگ طلب است)   وقتی لباس جنگ را پوشید از شدت قدرت و شادی که از جنگ با رستم داشت...

12. نهاد آن بن نیزه را بر زمین               ز خاک سیاه ، اندر آمد به زین

 - بن: انتها.               انتهای نیزه را بر زمین زد و به کمک نیزه سوار بر اسب شد.

13. به سان پلنگی که بر پشت گور           نشیند بر انگیزد از گور شور

- جناس: گور شور. - شور برانگیختن: آشفته ساختن.  مانند پلنگی  که بر پشت گور خر بنشیندو گور خر را آشفته سازد.

14. بر آن گونه رفتند هر دو به رزم           تو گفتی که اندر جهان نیست بزم

- تضاد: رزم ، بزم.         دو پهلوان به گونه ای به سوی میدان جنگ رفتند که انگار در جهان هیچ گونه شادی و بزمی وجود ندارد.

15. چو نزدیک گشتند پیر و جوان                 دو شیر سرافراز و دو پهلوان

 - دو شیر : استعاره .                   وقتی رستم و اسفندیار به هم نزدیک شدند

16. خروش آمد از باره ی هر دو مرد           تو گفتی بدرید دشت نبرد.

- اغراق .     – بدرّید: شکافت.        از اسب دو جنگجو آنچنان فریادی بر خاست که انگار میدان نبرد شکافته شد.

17. چنین گفت رستم به آواز سخت            که : ای شاه شادان دل و نیک بخت

آواز سخت : صدای بلند// رستم با صدای بلند گفت : ای پادشاه دل شاد و سعادتمند

18. اگر جنگ خواهی و خون ریختن             برین گونه سختی بر آویختن ،

- سختی: شدت / برآویختن : جنگ //  اگر خواهان جنگ هستی و می خواهی خون ریزی کنی و این چنین اصرار بر جنگ داری،

19. بگو تا سوار آورم  زابلی                        که    باشند   با   خنجر کابلی

- سوار : جنگجو.          فرمان بده تا جنگجوی زابلی بیاورم  که خنجر کابلی داشته باشند

20. برین رزمگه شان به جنگ آوریم           خود ایدر زمانی درنگ آوریم

- شان: مفعول.  – درنگ آوریم: بیاساییم.  در این میدان جنگ آن سواران زابلی را به جنگ وا داریم و خود این جا زمانی بیاساییم.

21. بباشد به کام تو خون ریختن                ببینی   تکاپوی    و    آویختن

- خون ریختن: نهاد/ تکاپوی: دوندگی ، جست و خیز.     - آویختن: جنگیدن.      – به کنایه تو عاشق جنگ کردن هستی.           مطابق میل تو خون زیادی ریخته شود  و تو جنگ و ستیز را ببینی ( آن طور که تو می خواهی جنگ بشود)

22. چنین پاسخ آوردش اسفندیار              « که چندین چه گویی چنین نا به کار

- ش:متمم (به اوپاسخِ داد) نابکار : ناشایست/ اسفندیار این گونه به او پاسخ داد: که چرا این قدر سخنان ناشایست می گویی،

23. چه باید مرا جنگ زابلستان              و گر جنگ ایران و کابلستان؟

 - گر: یا.         جنگ زابلستانی ها   به چه درد من می خورد ؟ و یا جنگ ایران و کابلستانی ها؟

24. مبادا چنین هرگز آیین من           سزا نیست این کار در دین من

 آیین من هرگز چنین نیست و این کار در دین من شایسته نیست ،

25. که ایرانیان را به کشتن دهم          خود اندر جهان تاج بر سر نهم

که ایرانیان را به کشتن دهم و خود در جهان به پادشاهی برسم

26. تو را گر همی یار باید بیار              مرا یار هرگز نیاید به کار »

- یار : سپاهی.      – جناس: کار یار.        اگر تو نیازی به یار( جنگجو) داری بیاور ، من نیازی به سپاه و لشکر ندارم.

27. نهادند پیمان دو جنگی که کس         نباشد بر آن جنگ فریاد رس

- جنگی: جنگجو .         دو مرد جنگجو پیمان بستند که در آن جنگ کسی به فریادشان نرسد. 

28. نخستین به نیزه بر آویختند                  همی خون ز جوشن فرو ریختند

- بر آویختند: به جنگ پرداختند.    ابتدا با نیزه به جنگ پرداختند و از شدّت جنگ  خون از زره هایشان می ریخت.

29. ز نیروی اسبان و زخم سران                  شکسته  شد آن تیغ های  گران

- زخم: ضربه. –سران : پهلوانان.   به علت نیرو وتوان بسیار اسب ها و شدت ضربات دو پهلوان شمشیر های پولادین آن ها شکسته شد.

30. چو شیران جنگی برآشوفتند                   پر از خشم اندام ها کوفتند.

 - برآشوفتند: به جنگ پرداختند.  پر از خشم: خشمگینانه . وقتی دوپهلوان به جنگ پرداختند  خشمگینانه به هم ضربه می زدند.

31. همان دسته بشکست گرز گران                فروماند از کار دست سران

- همان : نیز -فروماندن: ناتوان شدن.– گرز: مضاف الیه(دسته ی گرز) و نیز دسته ی گرز سنگین شکست، و دست های دو پهلوان ناتوان شد.

32. گرفتند زان پس دوال کمر                      دو اسب تگاور فرو برده سر

- دوال: تسمه.     – تکاور: تندرو.       دو پهلوان کمر بند همدیگر را گرفتند و دو اسب نیز حالت جنگیدن به خود گرفته بودند.

33. همی زور کرد این بر آن آن براین         نجنبید یک شیر بر پشت زین

هردو زور می زدند و هیچ کدام از پهلوانان از جای خود حرکت نمی کردند و هیچ یک بر دیگری برتری نیافت.

34. پراگنده گشتند ز آوردگاه                       غمی گشته اسپان و و مردان تباه

دو مرد جنگجو وقتی به نتیجه نرسیدند از میدان جنگ دور شدند در حالی که پهلوانان و  اسبان شان نیز خسته بودند.

35. کف اندر دهانشان شده خون و خاک        همه گبر و بر گستوان چاک چاک.

- برگستوان: نوعی پوشش جنگی.    دهان دو پهلوان پر از خاک و خون شده بود و لباس های جنگی شان پاره پاره .

36. فراموش کرد تو سگزی مگر               کمان  و  بر  مرد   پر  خاشخر

ای مرد سیستانی( رستم) تو مگر نیرو و توان فراوان مرا( اسفندیار) فراموش کردی که چگونه در برابر آن ناتوان بودی

37. زنیرنگ زالی بدین سان درست            و گرنه که پایت همی گور جست

با حیله و تدبیر زال این گونه سالم هستی و زنده مانده ای و گرنه تا کنون مرده بودی .

38. بکوبمت زین گونه امروز یال                کزین پس نبیند تو را زنده زال.

- ت: مضاف الیه( بکوبم یال تو را)    -یال: مجازاً گردن.     آن چنان امروز گردن تو را می کوبم که از این پس زال تو را زنده نبیند.

39. بترس از جهاندار یزدان پاک                 خرد را مکن با دل اندر مغاک

- مغاک: گودال. مجازاً قبر.          از خداوند پاک که جهان هستی  در پنجه ی قدرت اوست ، بترس و عقل و احساس خود را تباه مکن ( برخلاف عقل و احساس خود عمل مکن)

40. من امروز نز بهر جنگ آمدم            پی پوزش و نام و ننگ آمدم

- نز: نه از.       نام و ننگ : حفظ آبرو.      من امروز برای جنگ و زور آزمایی نیامده ام ، من برای حفظ آبرو و عذر خواهی آمده ام.

41. تو با من به بیداد کوشی همی          دو چشم خرد را بپوشی همی

- دو چشم خرد: استعاره.       – دوچشم خرد را پوشیدن: کنایه از کنار گذاشتن خرد.          رفتار تو با من ظالمانه است  با من سر جنگ داری در حالی که عقل و خرد را کنار گذاشته ای.

42. کمان را به زه کرد و آن تیر گز      که پیکانش را داده بد آب رز

رستم کمانش را آماده ی تیر اندازی کرد و آن تیر گزی را  که پیکانش در زهر مُهلک پرورانده شده بود( در کمان گذاشت).

43. همی راند تیر گز اندر کمان                 سر خویش کرده سوی آسمان

- راند: گذاشت، قرار داد.                    تیر گز را در کمان گذاشت و سر خود را به سوی آسمان بلند کرد.

44. همی گفت کای پاک دادار هور            فزاینده ی دانش و فرّ و زور

- دادار: آفریننده.        می گفت ای خداوند آفریننده ی خورشید و ای افزاینده ی دانش و شکوه و قدرت.

45. همی بینی این پاک جان مرا                  توان  مرا   هم  روان   مرا

تواین جان و روان و قدرت مرا می بینی و بر آن احاطه و تسلط داری

46. که چندین بپیچم که اسفندیار           مگر  سر  بپیچاند  از   کار زار

- بپیچم: تلاش می کنم.     – بپیچاند: منصرف شود.   که تمام تلاش خود را می کنم تا شاید اسفندیار از جنگ کردن منصرف شود.

47. تو دانی که بیداد کوشد همی            همی جنگ و مردی فروشد همی

تو می دانی که رفتار او ظالمانه است و جنگ آوری و دلیری خود را به رخ من می کشد.

48. به باد افره این گناهم مگیر              تویی آفریننده ی ماه و تیر

خداوندا مرا به خاطر این گناه مجازات نکن تو بر هر چیزی توانا هستی

49. تهمتن گز اندر کمان راند زود           برآن سان که سیمرغ  فرموده بود

بر آن سان که : همان طوری که // رستم به سرعت تیر گز را در کمان گذاشت همان طوری که سیمرغ دستور داده بود

50. بزد تیر بر چشم اسفندیار               سیه شد جهان پیش آن نامدار

رستم تیررا بر چشم اسفندیار زد به گونه ای که اسفندیار تمام توانش را از دست داد.

51. خم آورد بالای سرو سهی             از او دور شد دانش و فرّهی

سرو سهی : استعاره از اسفندیار // قامت بلند اسفندیار خم شد و دانش و شکوه و بزرگی او از بین رفت.

خودآزمایی:

1. مصراع « همه دل پر از باد و لب پر زپند » بیانگر چه حالتی هایی است؟ اندوه تأسّف و اندرز گویی.

2. رستم برای پرهیز از جنگ به اسفندیار چه پیشنهادی داد؟ سوارانی از زابل بیاورد که بجنگند تا اسفندیار به آرزوی خود برسد.     3. معادل امروزی « بپیچم » در بیت 46 چیست؟ تلاش می کنم .    4. عناصر حماسه را در این درس نشان دهید.

گلچین سؤالات درس دوم

1. بترس از جهاندار یزدان پاک                خرد را مکن با دل اندر مغاک.                                          

2. منظور شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست؟ تو دانی که بیداد کوشد همی / همی جنگ و مردی فروشد همی .                         

3. در بیت « چو شد روز رستم بپوشید گبر / نگهبان تن کرد بر گبر ببر» جناس را بیابید.                       

4.  لابه ی رستم کارگر نیفتاد.                                                                                               

5. ز نیرنگ زالی بدین سان درست.                                                                                         

6. مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند» بیانگر چه حالت هایی است؟                                         

7. در بیت « به بادافره این گناهم مگیر / تویی آفریننده ی ماه و تیر» منظور رستم از « این گناه» چیست؟  

8. در بیت زیر دو آرایه ی ادبی را نام ببرید:

به سان پلنگی که بر پشت گور        نشیند بر انگیزد از گور شور                                                      

9. دو مورد از زمینه های اصلی حماسه را نام ببرید.

10. هماوردت آمد بر آرای کار.                                                                                             

10.مفهوم مصراع دوم بیت « بترس از جهاندار یزدان پاک / خرد را مکن با دل اندر مغاک.  » را بنویسید.   

11. به نظر شما چرا اسفندیار مغرور و ستیزه گر است؟                                                               

12. در بیت زیر شاعر از چه آرایه ی برای خلق صحنه ی حماسی استفاده کرده است؟

خروش آمد از باره ی هر دو مرد       تو گفتی بدرّید دشت نبرد.                                                    

13.  « به بادافره این گناهم مگیر»  ؟                                                                                    

14. خرد را مکن با دل اندر مغاک.                                                                                     

15.  مصراع دوم بیت « بیامد چنان تا لب هیرمند / همه دل پر از باد و لب پر زپند» بیانگر چه حالت هایی است؟

16. وجود سیمرغ ، دیو سفید و اسفندیار رویین تن در شاهنامه ، به کدام زمینه ی حماسه اشاره دارد؟         

17. ز نیرنگ زالی بدین سان درست   / و گرنه که پایت همی گور جُست.                                      

18. در بیت « به بادافره این گناهم مگیر / تویی آفریننده ی ماه و تیر» رستم از خداوند چه می خواهد؟     

19. لابه ی رستم کارگر نیفتاد.                                                                                            

20. بزد تیر بر چشم اسفندیار       سیه شد جهان پیش آن نامدار.                                                

21. بر آن باره ی پیل پیکر نشست.                                                                                       

22. معادل امروزی « بپیچم » و « بپیچاند» در بیت « که چندین بپیچم که اسفندیار / مگر سر بپیچاند از کار زار» چیست؟

23. مفهوم نهایی بیت « خم آورد بالای سرو سهی / از او دور شد دانش و فرّهی.» چیست؟                                

24. در بیت زیر رستم چه دلیلی برای رویارویی خود با اسفندیار ذکر می کند؟

من امروز نز بهر جنگ آمدم               پی پوزش و نام و ننگ آمدم.                                                        

25. شاعر در بیت زیر از کدام آرایه برای آفریدن صحنه ی حماسی بهره جسته است؟

که گفتت برو دست رستم ببند              نبندد  مرا  دست  چرخ  بلند.                                                      

26. همی جنگ و مردی فروشد همی .                                                                                             

27. هیچ سلاحی به تنش کارگر نمی افتد.                                                                                         

28. در ابیات :  چو نزدیک گشتند پیرو جوان / دو شیر سرافراز و دو پهلوان

                    خروش آمد از باره ی هردو مرد /  تو گفتی بدرید دشت نبرد.

الف. مقصود از « جوان » کیست؟   ب. در بیت دوم کدام یک از زمینه های حماسه دیده می شود؟        

29. نهاد آن کلاه کی ای بر سرش.                                                                                                        

30. در بیت زیر ، شاعر دلیل شکسته شدن شمشیرها را چه می داند؟ ز نیروی اسبان و زخم سران  /  شکسته شد آن تیغ های گران

31. نهادند پیمان دوجنگی که کس /  نباشد بر آن جنگ فریاد رس.                                                            

32. در بیت « تو با من به بیداد کوشی همی / دو چشم خرد را بپوشی همی »، مفهوم کنایی مصراع دوم چیست؟       

33. خم آورد بالای سرو سهی.                                                                                                              

34. با توجه به بیت « همی زور کرد این بر آن آن بر این/ نجنبید یک شیر بر پشت زین » مصراع دوم بیانگر چیست؟  35. رستم چند بار به الحاح از شاهزاده خواست.                                                                                        

36. ز نیروی اسبان و زخم سران           شکسته شد آن تیغ های گران.                                                          

37. بارزترین آرایه ی بیت زیر چیست؟ ز سم ستوران در آن پهن دشت     زمین شش شد و آسمان گشت هشت                                                        

38. پراکنده گشتند ز آورد گاه         غمی گشته اسپان و مردان تباه.                                                            

39. در بیت« بترس از جهاندار یزدان پاک / خرد را مکن با دل اندر مغاک.» رستم چه توصیه ای به اسفندیار می کند؟

40. وجود انسانی با توانایی های جسمی و روحی برجسته ، بیانگر کدام یک از زمینه های حماسه است؟

الف. ملّی                        ب. خرق عادت.                     ج. داستانی .                   د. قهرمانی.

41. مناسب ترین شیوه برای آفریدن صحنه های حماسی چیست؟                                                             

42. با توجه به ابیات زیر :

چوبشنید اسفندیار این سخن          از آن شیر پرخاشجوی کهن

بخندید و گفت اینک آراستم           بدان گه که از خواب برخاستم

الف. منظور از «  شیر پرخاشجوی کهن» کیست؟                     ب. شیوه ی بیان بیت دوم چگونه است؟            

43.  هماوردت آمد بر آرای کار .                                                                                                      

44.  به بادافره این گناهم مگیر.                                                                                                     

45. خرد را مکن با دل اندر مغاک.                                                                                                    

46. در بیت زیر مقصود فردوسی از « سگزی» و « مرد پرخاشخر» به ترتیب چه کسانی هستند:

فراموش کردی تو سگزی مگر        کمان و بر مر پرخاشخر.

47. معادل امروزی « گران» در بیت« ز نیروی اسبان و زخم سران/ شکسته شد آن تیغ های گران » چیست؟

48. نجنبید یک شیر بر پشت زین

 49. در کدام نوع نقد منتقدان به بررسی ارایه ها و زیبایی های ادبی می پردازند؟

50. مناسب ترین شیوه برای افریدن صحنه های حماسی ...... است.

پاسخ

1. از خداوند آفریننده ی جهان بترس و عقل و احساس خود را تباه نکن( بر خلاف عقل و احساس خود عمل نکن)

2. جنگ آوری و دلیری خود را به رخ من می کشد.     3. گبر ، ببر.       4. اظهار نیاز ، تضرّع ، التماس.       5. با فریب زال به این شکل سالم شدی.        6. غم واندوه ، در حال نصیحت.       7. کشتن اسفندیار        8. تشبیه ، جناس ، تناسب.    9. زمینه ی داستانی، زمینه ی قهرمانی ، زمینه ی ملی، زمینه ی خرق عادت.   10. حریف.رقیب.  11. جوان، رویین تن ، شاهزاده ، کمر بسته ی زرتشت، قهرمان دلاور.  12. اغراق.   13. به خاطر این گناهم مرا مجازات نکن .   14. جای فرو رفته و گود، گودال(مجازاً گور)      15. دلش پر از غم بود و در حالت نصیحت گویی.   16. خرق عادت   17.  با نیرنگ زال این گونه سالم شدی و گرنه حال مرگ بودی.         18. به خاطر این گناهش او را مجازات نکند.    19. التماس های رستم در اسفندیار تأثیر نکرد.   20. تیر را به چشم اسفندیار پرتاپ کرد و دنیا پیش چشمش سیاه شد.   21.  اسب.     22. بپیچم: تلاش می کنم . بپیچانم: منصرف شود.    23. اسفندیار کشته شد.24. برای عذر خواهی و حفظ ابرو آمده ام.    25. اغراق.     26. به خاطر جنگاوری و مردانگی اش فخر فروشی می کند.     27. تأثیر نمی کند.    28. الف. اسفندیار   ب. خرق عادت.  29. آن کلاه پادشاهی را بر سرش گذاشت.  30. قدرت اسبان و ضربه پهلوانان.   31. دو مرد جنگجو با هم پیمان بستند که در این جنگ هیچ کس به کمک شان نیاید.  32. از عقلت استفاده نمی کنی.    33. آن که مانند سرو بلندی  بود پشتش خم شد و به زمین افتاد.     34. هیچ کدام از جای خود حرکت نکرد و بر دیگری فایق نیامد.     35. پافشاری کردن ، اصرار کردن.     36. از قدرت اسبان و قدرت شمشیر پهلوانان آن شمشیر های محکم شکسته شد.   37. اغراق.    38. از میدان جنگ دور شدند و اسبان خسته شده بودند و جنگجویان آزرده.   39. از خداوند بترس و عقل و خرد خودت را تباه نکن.    40. قهرمان.     41. اغراق.      42. الف. رستم.     ب. طنز      43. هم نبرد تو آمد آماده ی جنگ باش.     44. مجازات و کیفر.       45. عقل و احساست را نادیده نگیر.      46. سگزی: رستم.       پرخاشخر: اسفندیار.      47. سنگین.  48 . هیچ کدام از پهلوانان از جای خود حرکت نکردند.49. نقد فنی50. اغراق

درس سوم

صاحبقران:لقب ناصرالدین شاه / تملق : چاپلوسی / حسب الامر : طبق دستور / احضار : به حضور طلبیدن/  الساعه : اکنون / سرمان از پشت هم چشم داره :کنایه  از حواسمان به همه جا هست / ملول : رنجیده / سماجت : اصرار/ هفت خطه :  نهایت نیرنگ بازی / عدلیه : دادگستری /  از دهن میفته : سرد و بی مزه می شود / باهاس : باید / گوشت بشود به تنتون : کنایه از گوارا بودن / ملوکانه : شاهانه /  وجاهت : زیبایی / تمثال : تصویر / صناعت : کار / منصب : جایگاه / محبان : دوستداران/ چه فرمان ایزد چه فرمان شاه: کنایه از دستور شاه مثل دستور خداوند است/ گردن گذاشتن : کنایه از اطاعت کردن / قماش : گروه ، دسته / اهل من بمیرم تو بمیری : کنایه از اهل تعارف / بالا کشیدن : کنایه از تصاحب کردن /

گلچین سؤالات درس سوم

1. این رعشه مصلحتی است.                                                                                                  

2. سر رشته ی امور از دستمون رفت.                                                                                       

3. خبط و خطایم با خودم بود.                                                                                                

4. مفهوم قسمت مشخص شده را در عبارت « کباب یخ کرد، از دهن میفته.» بنویسید.                          

5.  این قدر مهمل گفت که سر رشته ی امور از دستمون رفت.                                                        

6. سردی استاد از سنگینی نفسش پیداست.                                                                              

7. به امر اعلی حضرت گردن نمی گذاره.                                                                                  

8. جمله ی « سردی استاد از سنگینی نفسش پیداست.» وصف چه حالتی از « کمال الملک» است؟           

9. استاد صورتگر تمثالی نیم رخ از شمایل ما بسازه.                                                                     

10. بعید از ما قدرت مداران هفت خطّه که کوتاه بیاییم.                                                                

11. تو این سی کرور گره گوری ، اصلاً چه قدر آدم باسواد داریم.                                                     

12. کدام عنصر داستانی ، به سلسله حوادث داستان وحدت هنری می بخشد؟

الف. لحن           ب. زاویه ی دید .             ج. شخصیت و قهرمان.              د. هسته.                         

13. با توجه به عبارت « شما که پرده ها از صورت شاه شهید ساخته اید، یکی هم از این شاه زنده بسازید» منظور از « شاه شهید »و « شاه زنده» به ترتیب چه کسانی هستند؟                                                                                                14. با توجه به عبارت « دریغ همه عمر یک نظر به زیر پا نینداختم . هنر، این ذوق گسترده ست؛ شاهکار کار توست یار محمد ، نه کار من .» منظور از « ذوق گسترده» چیست؟                                                                                                       

15. عبارت زیر بیانگر کدام عنصر داستان است؟

« فکر اصلی و مسلط بر هر اثر.»                                                                                               

16. مفهوم عبارت « استاد استدعای دست بوسی دارند.» چیست؟                                                     

17. همین نذاشتن کلاه پهلوی سر خیلی ها رو برباد داده.                                                               

18.در عبارت « حقاً رسم تازه ای است که ملوک ، مدد کار ملک الموت باشند.» منظور از « ملک الموت » چیست؟      19. زوایه ی دید داستان « هدیه ی سال نو » چگونه است؟                                                              

20. رضا خان : این قدر مهمل گفت که سر رشته ی امور از دستمون رفت.                                            

21. با توجه به عبارت «پهلوی از قماش من بمیرم تو بمیری نیست.» به سؤالات داده شده پاسخ دهید:

الف. «قماش» یعنی چه؟                              ب. مفهوم جمله ی دوم بیانگر کدام ویژگی حکومت پهلوی است؟          

22. « فیلم نامه ی کمال الملک » از آنِ کیست؟                                                                                          

23.عبارت زیر بیانگر کدام ویژگی دربار رضاخان است؟

« تدیّن : عرض معذرت اعلی حضرت ، عرض تعظیم ، عرض عبودیّت. »                                                               

24. شما که با شاهان بیشتر محشور بوده اید.                                                                                              

25. عبارت زیر که از زبان رضا خان بیان شده نمایانگر کدام ویژگی وی در امر حکومت است؟

« امروز تو این مملکت ، امر ، امر ماست . مجلس و عدلیّه و دولت تعارفه.»                                                              

26. عبارت زیر معرّف کدام شخصیت است؟

« از سینما گران و فیلم نامه نویسان بر جسته ی تاریخ سی ساله سینمای ایران است.« دل شدگان » از مهم ترین فیلم نامه های اوست.»

27. شما که پرده ها از صورت شاه شهید ساخته اید.

28. در  این عبارت کدام ویژگی اخلاقی به اهل هنر نسبت داده شده است؟ « رضا خان – استاد ، این چه سماجتیه که اهل هنر دارند در نبوسیدن دست قدرت؟ تکبّر نیست؟ »

29. منظور از هفت خطه بودن چیست؟

30. با توجه به عبارت « کمال الملک – استاد تویی. هنر ، این فرشه . شاهکار ، این تابلوست . دریغ همه عمر یک نظر زیر پا نینداختیم. هنر ، این ذوق گسترده است. شاهکار ، کار توست یار محمد، نه کار من .»

الف) ترکیب «ذوق گسترده »به چه هنری اشاره دارد؟       ب)جمله « یک نظر به زیر پا نینداختیم » به چه معناست؟

 31. عبارت زیر بیانگر کدام ویژگی بارز شخصیت تدین است؟ « تدین – خواب شهریاران پیوسته نکوست نکته دیگر از خوش ذوقی خواب شاهانه که فقط افراد خوش منظر اجازه تشرف به خواب ملوکانه دارند .»

پاسخ های درس سوم.

1. لرزش ، لرزه.  2. کنترل کارها از دستم خارج شده.   3. بی راه رفتن ، کژ رفتن. 4 . بی مزه می شود ( از مزه می افتد)  5. کلام بیهوده و بی معنی.    6. بی اعتنای استاد از رفتار سنگین و بی تفاوتش مشخص است.   7. فرمان شاه را اطاعت نمی کند.   8. وقار و متانت و بی اعتنایی به رضاخان.   9. صورت ، چهره.   10. نیرنگ باز.    11. افراد بدبخت و سیاه بخت( کور و کچل ، لاغر و سیاه)   12. هسته.     13. ناصرالدین شاه ،  رضاشاه  14. فرش.  15. درون مایه   16. استاد می خواهند خدمت برسند و دست شما را ببوسند. 17. نذاشتن کلاه پهلوی خیلی ها را به کشتن داده.   18. عزائیل.   19. سوم شخص ( دانای کل)   20. رضاخان : این قدر حرف های بیهوده گفت که اختیار کار از دستم خارج شد.   21. الف. گروه   ب. استبداد رضاخان.  22. علی حاتمی.  23. چاپلوسی و تملق درباری.   24. شما که با شاهان بیشتر نشست و برخاست داشته اید( هم نشین بوده اید.)      25. استبداد یا خود کامگی.   26. علی حاتمی.   27. نقاشی ، تابلو.   28. سر فرود نیاوردن در برابر حاکمان ظالم.29. نهایت نیرنگ بازی  30. الف) فرش یا فرش بافی   ب) توجهی به فرش نکردم یا بی اعتنایی 31. تملق ، چاپلوسی

درس چهارم

نفله : تلف شدن /  شلنگ می انداخت: جست و خیز می کرد /  با تحکم : با جدیت /

گلچین سؤالات درس چهارم

1. معمولی ترین شیوه های روایت داستان چگونه است؟                                                           

2. دو پیام محوری داستان « گاو » را بنویسید.                                                                    

3. چرا شخصیت اصلی داستان « گاو » ماجرای ساختگی فرار گاو را باور نمی کند؟                         

4. « زاویه ی دید » نوشته ی زیر را مشخص کنید:

زن مشدی حسن که آمد بیرون آفتاب تازه زده بود. اصلان گاری اش را آورده بود کنار استخر ، منتظر بود.                                  5. « عزاداران بَیَل » اثر کیست؟                                                                                                                 

6. درون مایه ی داستان « گاو » چیست؟                                                                                                   

7. دو عنصر زاویه ی دید و درون مایه ی داستان « گاو » را بنویسید.                                                                   

8. کتاب « شوهر آهو خانم » اثر کیست؟                                                                                                    

9. اصلان گاری اش را شسته بود و داشت مال بند ها را محکم می کرد.                                                                 

10. نویسنده ی فیلم نامه داستان « گاو» کیست؟

11. نام نویسندگان آثار زیر را بنویسید:  الف. برادران کارامازوف  ب. جنگ و صلح

12. باید عقلامونو بریزیم رو هم

13. نویسنده ی کتاب « عزادارن بیل » ر ابنویسید.

پاسخ

1. اول شخص (من ) و سوم شخص ( او).    2. از خود بیگانگی( مسخ) ، گریز از واقعیت و نپذیرفتن حقیقت.ترسیم جامعه ی عصر نویسنده، زندگی درد آور روستائیان.   3. به دلیل علاقه و وابستگی شدید به گاو.   4. سوم شخص.  5. غلامحسین ساعدی( گوهر مراد)      6. از خود بیگانگی ( مسخ شدن).   7. زاویه ی دید: سوم شخص( دانای کل) ،  درون مایه :( از خود بیگانگی ( مسخ)         8. علی محمد افغانی.  9. قطعه چوبی که جلو درشکه یا ارابه نصب کنند و اسب ها را به دوطرف آن ببندند. 10. غلامحسین ساعدی. 11 . الف. داستایوسکی    ب. لئو تولستوی. 12. باید با هم مشورت کنیم. 13 غلامحسین ساعدی( گوهر مراد)