گروه فرهنگ و هنر: این نوشتار برگرفته از پژوهشی است با نام «قسیم جنت و نار» که به شرح مراثی و اشعار شاعران و عارفان همدانی با محوریت حضرت علی (ع) می‌پردازد. بابک رضاپور این پژوهش را در حدود 300 صفحه گردآوری و مکتوب کرده است. کلیم همدانی، میررضی آرتیمانی، مجذوب‌علیشاه کبودرآهنگی، پروین همدانی، شیخی همدانی، صابر اسدآبادی، محزون اسدآبادی، مشکات اسدآبادی، بدیع همدانی، فیاض همدانی، ناهید همدانی، مفتون همدانی، رضوان همدانی، طوطی همدانی، داور همدانی و ذوقی همدانی در این مقاله آمده است.
چندی پیش دیوان اشعار «پرتو همدانی» به کوشش عباس زندی منتشر شد. این کتاب که شامل قصاید، مسمطات، غزلیات، تضمینات، رباعیات، دوبیتی‌ها و مثنویات «پرتو» است که با تصویری از «پرتو» و این بیت آغاز می‌شود.
مُهری از مِهر علی کنده به یاقوت دلم
از ازل تا به ابد شکر کنم بر حکاک
ایرانیان از دیرباز به شعر نگاه ویژه‌ای داشته، آن را از اسباب ترویج حکمت می‌دانسته اند. تورق دیوان شاعران صاحب نام کشورمان به خوبی نشان دهنده جنبه "فکری و فرهنگی" شعر ایرانی است. هنگامی که شعر جنبه فکری و فرهنگی می‌یابد شاعران دست به خلق اشعار "دینی" می‌زنند که هدف غایی آن آشنا ساختن مخاطب با مفهوم یا موضوع یا مطلبی دینی است که می‌توان آن را در حوزه "ادب دینی" طبقه بندی کرد و از آن با عنوان "اشعار دینی" یاد نمود.
یکی از شاخه‌های اشعار دینی اشعاری است که در وصف و مدح و ستایش اولیای دین سروده می‌شود و در بین پیروان تمامی ادیان (چه الهی و چه غیرالهی) رواج دارد. این اشعار که مشتمل است بر ذکر فضایل و نقل مناقب اولیای دین، در فرهنگ و ادب اسلامی جایگاه ویژه‌ای دارد و سابقه تاریخی و ادبی آن به همان سال‌های آغازین دعوت اسلامی و انقلاب محمدی (ص) باز می‌گردد که دوستداران شعر و ادب بیشتر و بهتر از نگارنده از ظرایف و دقایق آن آگاهی دارند.
پس از پذیرش دین مبین اسلام از سوی ایرانیان و تمایل این ملت به خاندان عصمت و امامت و سر نهادن به علی (ع) و آل علی (ع) و دل سپردن به مذهب تشیع، شاعران شیعی پا در میدان نهاده، با سرودن اشعار نغز ترویج تشیع را در سر لوحه فعالیت ادبی و هنری خویش قرار دادند.
بدیهی است که در خطه کهن همدان (ناحیت جبال دوره اسلامی) شاعران بسیاری بوده‌‌اند که تمایلات شیعی خود را در قالب مدح و وصف به زبان شعر بیان داشته اند، اندکی از این سروده‌ها (به زبان عربی) در دست است.
پس از رواج زبان فارسی دری و آغاز شعر فارسی (از عهد سامانی بدین سو) زبان فارسی، زبان رایج مدح و ستایش حضرت علی (ع) و خاندان عالی قدر وی شد و شاعران پاک اعتقاد و دین مدار همدانی (در گستره وسیع استانی آن) سرودن اشعار پرمایه بدین زبان را در دستور کار خود قرار دادند که حاصل آن خلق اشعار ناب در یک گستره زمانی هزار ساله بوده است.
در طول این دوره‌ی ده قرنی البته اشعار بسیاری از دست رفته و دیوان‌های بسیارتری نابود شده – که عامل اصلی آن همانا حملات نظامی و تاراج غارتگران و سوزاندن کتابخانه‌ها و بی توجهی به مواریث فرهنگی بوده است – لیکن آنچه باقی مانده و به دست ما رسیده، خود مجموعه‌ای غنی و ارزشمند است که می‌بایست موردتوجه قرار گرفته از جوانب گوناگون کاویده شود.