طرح درس روزانه  

ادبیّات فارسی                                                  

عشق چشمی می خواهد برای ديدن / يعقوب به سودای غير او چشم را سوخت /    تا او را نديد ، نديد / من جهان را او می بينم تا ببينم /           «حق شناس»

طرح درس روزانه   نام درس : پيدای پنهان     موضوع درس : ادبيّات غنايی پايه ي دوم متوسّطه         مدت 30 دقیقه ، تهيّه كننده : نعيم حق شناس گروه آموزشی ادبیّات فارسی استان همدان

هدف كلّي: آشنايي دانش آموزان با نمونه اي از ادبيّات تعليمی ـ عرفانی               

رئوس مطالب (اهداف کلّی)

1- با جلوه ای از آثار ادب غنايي آشنا شوند.2-با جلوه ای از آثار ادب تعليمی (عرفانی ) آشنا شوند .

3-مولوی را به عنوان يکی از صاحبان آثار نثر بشناسند . 4-ويژگی های نثر ساده وروان قرون گذشته را بشناسند .

هدف هاي جزيي (انتظارات )

دانش آموزان در پايان درس انتظار مي رود :

1-با نثر ساده ی قرن هفتم بيشتر آشنا شوند .2- با مفهوم « راه » به عنوان يکی از مفاهيم عرفانی آشنا شوند . 3-با نمونه ای از نثر با درون مايه ی  عرفانی آشنا شوند .4-مولوی را به عنوان شاعرِ نويسنده بشناسند .5-با واژگانی که در طول زمان کم کم کاربرد خود رااز دست داده اند و به اصطلاح مهجور شده اند آشنا شوند .6-با کتاب « فيه مافيه » به عنوان يکی از آثار منثور مولوی آشنا شوند .7-با نمونه ای از نثر های ساده و روان آشنا شوند .

8-با مفهوم «موتوا قبل ان تموتوا » به عنوان يک اصل عرفان آشنا شوند .9-واژه ی « خداوند گار » را به عنوان يک واژه ای که امروزه با کاربرد معنايی جديد استعمال دارد بشناسند . 10-با آرايه ی پارادوکس (متناقض نما ) آشنا شوند

هدف هاي رفتاري

1-چهار جمله که بيانگر سادگی نثر « فيه مافيه » است ؛ در متن نشان دهند .2-فعلی را که دارای دو مصدر است در درس بيابند .3-يکی از آثار منثور مولوی را معرفی نمايند .4-درون مايه ها ی کتاب «فيه مافيه » نام ببرند . 5-دليل وارد نشدن کافر را به مسجد  از نظر شرعی توجيه نمايد .6-بتوانند با توجه به اين سخن «حافظ » : «گوش نامحرم نباشد جای پيغام سروش »دلايل آن را که  کافر وجود خدا را حس نمی کند ؛ توجيه نمايند .7-پيام کلّی درس را بيان کنند .8-مولوی را به عنوان شاعرِعارف که دارای آثار منثور نيز است معرّفی نمايند .9-متناقض نمای موجود در عنوان درس را توضيح دهند .10-بخش هايی از درس را که نياز به باز گردانی دارد به نثر امروز بازگرانی نمايند .11-مفهوم «موتوا قبل ان تموتوا » را به عنوان يک اصل عالی عرفانی با عنايت به مضمون شعر پايانی توضيح دهند .12- ارتباط معنايی بيت زير را با ابيات پايانی توضيح دهند . «نشان خواهی از وی زخود بی نشان شو / که من زو نشان جستم از بی نشانی »13-معيّن نمايند حکايت پايانی درس با کدام بخش درس ارتباط معنايی بيشتری دارد.14-معنی لغات مشکل را بگويند .

15-به خود آزمايی ها پاسخ درست بدهند .16- دو واژه ی « خداوند گار و نمی هلد » را از نظر کاربرد امروزی مقايسه کنند .17-...

پيش بيني رفتار هاي ورودي

1-ويژگي های نثر ساده را می دانند .2-فعلی را که دارای دو مصدر است نمی شناسند .3-نام آثار منثور مولوی را نمی دانند .4- درون مايه ها ی کتاب «فيه مافيه »  را نمی دانند5- دليل وارد نشدن کافر را به مسجد  از نظر شرعی می توانند، توجيه کنند .6-پيام کلّی درس را نمی دانند .7-پارادوکس را نمی شناسند .8-مولوی را به عنوان شاعر می شناسند امّا به عنوان نثر نويس نه .9-مضمون « موتوا قبل ان تموتوا » را نمی دانند و نمی توانند با مفاهيم درس تطبيق دهند .11-ارتباط معنايی موجود ميان حکايت پايانی و شعر پايان درس را تشخيص می دهند .12-معنی لغات مشکل را نمی دانند .13-با کلماتی که در طول زمان کاربردشان تغيير يافته آشنا نيستند .

14-مفهوم واژه ی « راه » را به عنوان يک اصطلاح عرفانی نمی دانند .

ارزشيابي تشخيصي (3 دقيقه )

1-دو ويژگی از ويژگی های نثر ساده را در متن نشان دهيد . 2-فعلی را در درس بيابيد که دارای دو مصدر است.3-يک اثر منثور از مولوی نام ببريد .4-درونمايه ها ی کتاب « فيه ما فيه » را ذکر کنيد .5-چرا شخص کافر نمی توانست به مسجد وارد شود ؟6- پيام کلّی درس را بيان نماييد .7-پارادوکس (متناقض نمای) عبارت « پيدای پنهان » را توضيح دهيد .8-مضمون حديث «موتوا قبل ان تموتوا» را بيان نموده بنويسيدباکدام بخش درس ارتباط معنايی بيشتری دارد ؟9-پيام درس را بيان کنيد .10-چه ارتباطی از نظر مفهومی بين حکايت پايان درس و شعر پاِيانی وجود دارد؟

11-لغات آمده در متن مقابل را معنی کنيد .«خداوند گارش فرمود : تاس ها برگير تا به حمام روِم . اين تاس را لحظه ای بگير تا دو گانه ای بگزارم . کافری را غلامی بود صاحب گوهر . يک قدم بر سر وجود نهی / وان دگر در بر ودود نهی .12- در عبارت زير «راه » با کدام يک از اصطلاحات عرفانی زير ارتباط معنايی دارد ؟    سلک ، سلوک ، سالک ، با هر سه 13-واژه ی « خداوند گار » در طول زمان از نظر کاربردی چه تغييری يافته است ؟

نحوه ي  ارزشيابي

الف) ضمن تدريس :طرح سؤالات شفاهي

ب)ارزشيابي پاياني :

1-بيت مقابل با کدام بخش درس ارتباط معنايی دارد ؟

نشان خواهی از وی ز خود بی نشان شو           که من زو نشان جستم از بی نشانی

2-در بيت زيرکدام کلمات آرايه ی مراعات نظير  ساخته اند.

دو قدم بيش نيست اين همه راه                     راه نزديک شد ، سخن کوتاه

3-لغات « تاس ، نمی هلند ، صاحب گوهر » را با توجّه به متن معنی کنيد .

4-دو مصدر برای فعل « نمی هلند » ذکر کنيد .

5-درون مايه های کتاب « فيه مافيه » را ذکر کنيد .

6-« فيه مافيه » چگونه نثری دارد ؟

7- تلفّظ کدام يک از لغات آمده صحيح است؟

کافَر ، کافِر     /   آخَر ، آخِر (متضاد آغاز)

8-عنوان درس (پيدای پنهان ) چه آرايه ای دارد؟ يک مثال ديگر برای اين آرايه ذکر کنيد .