گروه ادبیات استان همدان
 
 
ادبیات ، شعر ، داستان ، سوال ، نظر
 
 

 

طرح درس روزانه  

ادبیّات فارسی                                                  

عشق چشمی می خواهد برای ديدن / يعقوب به سودای غير او چشم را سوخت /    تا او را نديد ، نديد / من جهان را او می بينم تا ببينم /           «حق شناس»

طرح درس روزانه   نام درس : پيدای پنهان     موضوع درس : ادبيّات غنايی پايه ي دوم متوسّطه         مدت 30 دقیقه ، تهيّه كننده : نعيم حق شناس گروه آموزشی ادبیّات فارسی استان همدان

هدف كلّي: آشنايي دانش آموزان با نمونه اي از ادبيّات تعليمی ـ عرفانی               

رئوس مطالب (اهداف کلّی)

1- با جلوه ای از آثار ادب غنايي آشنا شوند.2-با جلوه ای از آثار ادب تعليمی (عرفانی ) آشنا شوند .

3-مولوی را به عنوان يکی از صاحبان آثار نثر بشناسند . 4-ويژگی های نثر ساده وروان قرون گذشته را بشناسند .

هدف هاي جزيي (انتظارات )

دانش آموزان در پايان درس انتظار مي رود :

1-با نثر ساده ی قرن هفتم بيشتر آشنا شوند .2- با مفهوم « راه » به عنوان يکی از مفاهيم عرفانی آشنا شوند . 3-با نمونه ای از نثر با درون مايه ی  عرفانی آشنا شوند .4-مولوی را به عنوان شاعرِ نويسنده بشناسند .5-با واژگانی که در طول زمان کم کم کاربرد خود رااز دست داده اند و به اصطلاح مهجور شده اند آشنا شوند .6-با کتاب « فيه مافيه » به عنوان يکی از آثار منثور مولوی آشنا شوند .7-با نمونه ای از نثر های ساده و روان آشنا شوند .

8-با مفهوم «موتوا قبل ان تموتوا » به عنوان يک اصل عرفان آشنا شوند .9-واژه ی « خداوند گار » را به عنوان يک واژه ای که امروزه با کاربرد معنايی جديد استعمال دارد بشناسند . 10-با آرايه ی پارادوکس (متناقض نما ) آشنا شوند

هدف هاي رفتاري

1-چهار جمله که بيانگر سادگی نثر « فيه مافيه » است ؛ در متن نشان دهند .2-فعلی را که دارای دو مصدر است در درس بيابند .3-يکی از آثار منثور مولوی را معرفی نمايند .4-درون مايه ها ی کتاب «فيه مافيه » نام ببرند . 5-دليل وارد نشدن کافر را به مسجد  از نظر شرعی توجيه نمايد .6-بتوانند با توجه به اين سخن «حافظ » : «گوش نامحرم نباشد جای پيغام سروش »دلايل آن را که  کافر وجود خدا را حس نمی کند ؛ توجيه نمايند .7-پيام کلّی درس را بيان کنند .8-مولوی را به عنوان شاعرِعارف که دارای آثار منثور نيز است معرّفی نمايند .9-متناقض نمای موجود در عنوان درس را توضيح دهند .10-بخش هايی از درس را که نياز به باز گردانی دارد به نثر امروز بازگرانی نمايند .11-مفهوم «موتوا قبل ان تموتوا » را به عنوان يک اصل عالی عرفانی با عنايت به مضمون شعر پايانی توضيح دهند .12- ارتباط معنايی بيت زير را با ابيات پايانی توضيح دهند . «نشان خواهی از وی زخود بی نشان شو / که من زو نشان جستم از بی نشانی »13-معيّن نمايند حکايت پايانی درس با کدام بخش درس ارتباط معنايی بيشتری دارد.14-معنی لغات مشکل را بگويند .

15-به خود آزمايی ها پاسخ درست بدهند .16- دو واژه ی « خداوند گار و نمی هلد » را از نظر کاربرد امروزی مقايسه کنند .17-...

 

پيش بيني رفتار هاي ورودي

1-ويژگي های نثر ساده را می دانند .2-فعلی را که دارای دو مصدر است نمی شناسند .3-نام آثار منثور مولوی را نمی دانند .4- درون مايه ها ی کتاب «فيه مافيه »  را نمی دانند5- دليل وارد نشدن کافر را به مسجد  از نظر شرعی می توانند، توجيه کنند .6-پيام کلّی درس را نمی دانند .7-پارادوکس را نمی شناسند .8-مولوی را به عنوان شاعر می شناسند امّا به عنوان نثر نويس نه .9-مضمون « موتوا قبل ان تموتوا » را نمی دانند و نمی توانند با مفاهيم درس تطبيق دهند .11-ارتباط معنايی موجود ميان حکايت پايانی و شعر پايان درس را تشخيص می دهند .12-معنی لغات مشکل را نمی دانند .13-با کلماتی که در طول زمان کاربردشان تغيير يافته آشنا نيستند .

14-مفهوم واژه ی « راه » را به عنوان يک اصطلاح عرفانی نمی دانند .

ارزشيابي تشخيصي (3 دقيقه )

1-دو ويژگی از ويژگی های نثر ساده را در متن نشان دهيد . 2-فعلی را در درس بيابيد که دارای دو مصدر است.3-يک اثر منثور از مولوی نام ببريد .4-درونمايه ها ی کتاب « فيه ما فيه » را ذکر کنيد .5-چرا شخص کافر نمی توانست به مسجد وارد شود ؟6- پيام کلّی درس را بيان نماييد .7-پارادوکس (متناقض نمای) عبارت « پيدای پنهان » را توضيح دهيد .8-مضمون حديث «موتوا قبل ان تموتوا» را بيان نموده بنويسيدباکدام بخش درس ارتباط معنايی بيشتری دارد ؟9-پيام درس را بيان کنيد .10-چه ارتباطی از نظر مفهومی بين حکايت پايان درس و شعر پاِيانی وجود دارد؟

11-لغات آمده در متن مقابل را معنی کنيد .«خداوند گارش فرمود : تاس ها برگير تا به حمام روِم . اين تاس را لحظه ای بگير تا دو گانه ای بگزارم . کافری را غلامی بود صاحب گوهر . يک قدم بر سر وجود نهی / وان دگر در بر ودود نهی .12- در عبارت زير «راه » با کدام يک از اصطلاحات عرفانی زير ارتباط معنايی دارد ؟    سلک ، سلوک ، سالک ، با هر سه 13-واژه ی « خداوند گار » در طول زمان از نظر کاربردی چه تغييری يافته است ؟

مراحل تدريس(اجرا)

روش تدريس

مواد آموزشي

فعّاليّت دانش آموزان

زمان لازم

الف)ايجاد آمادگي : (برنامه های آغازين )

1-نمايش صفحه ی اول برنامه و اجرای قرائت قرآن2-حضور و غياب    3-ايجاد ارتباط و ايجاد انگيزه : «نمايش بيت « چشم دل باز کن که جان بينی / وان چه ناديدنی است آن بينی » وبا تکيه بر عبارت « آنچه ناديدنی است »و با توضيح مختصری اين بيت را به موضوع درس ارتباط می دهم .» که در نهايت هم با دانش آموزان  ارتباط عاطفی ايجاد کرده هم از نظر روانی زمينه ی لازم برای ورود به درس ايجادخواهد شد.4-پرسش از درس قبل : «نمايش يک يک سوالات بر روی تخته ، درخواست از بعضی از دانش آموزان برای پاسخ گويی و سپس نمايش پاسخ سوالات باز بر روی تخته ، دادن نمره به پاسخ های دانش آموزان .»

کارايی تيم توضيحي

پرسش و پاسخ

 

دفتر حضور و غياب

رايانه،  تخته ديتا پروژکتور

 

 

توجّه

پرسش و پاسخ

 

 

 

5

دقيقه

ب)بيان هدف هاي رفتاري(انتظارات):«با بِيان يک خاطره و ارتباط دادن آن بادرس  ، مقدمات ورود به درس و آگاهی دادن از هدف های رفتاری را فراهم می کنم. » روزی از روزهای بسيار سرد همين زمستان در ميان کولاک و برف گير کرده بوديم که دوستم پرسيد ... در ادامه انتظارات خودم را از دانش آموزان بر روی تخته نمايش می دهم .

توضيحي

تخته

رايانه ،

ديتا پروژکتور

توجّه يادداشت

1

دقيقه

ياد آوری پيش نياز ها :

1-زندگی مولوی : آثار منظوم و منثور  ( استفاده از اينترنت ، درصورت امکان و در جهت صرفه جويی در وقت سايت مورد نظر دانلود شود . )

2-شرح مختصری بر عرفان و راه های شناخت در ميان علما

توضيحی

رايانه،اينترنت

تصوير آثارمولوی

فيه مافيه،

توجّه يادداشت

2

اجرای روش تدريس : ( کارايی تيم )

1- تقسيم بندی دانش آموزان ( سه نفره يا حداکثر پنج نفره ، از دانش آموزان ناهمگن )

2-صامت خوانی متن و شعر پايانی

3-بحث در خصوص معانی لغات و اصطلاحات ، تلفّظ بعضی از لغات و اصطلاحات ، بازگردانی شعر به نثر معيار

4-پاسخ گويی به سوالات آزمون محتوايی درس {سوالات تکثير شده در اختيار قرار گيرد } (هرگروه تنها يک نمونه سوال )

5-بازخورد :

1-5 - اخذ پاسخ از نمايندگان گروه ها    2-5- درخواست توضيح از نمايندگان گروه ها    3-5- دادن نمره به پاسخ ها (هر پاسخ صحيح يک نمره و هر پاسخ اشتباه 1- )   4-5-  ارائه ی مجدد سوالات به هر يک از دانش آموزان به همراه پاسخ نامه

6- ارزشيابی تشخيصی :طرح پرسش های شفاهی ( بدون دادن نمره ؛ سوالات آماده باشد )

7- تثبيت يادگيری : روخوانی مجدد متن  ؛  ارائه ی نکات لازم  ؛  توضيح مشکلاتی که در ارزشيابی تشخيصی معيّن شده است .

8-ارزشيابی تکوينی (پرسش های مستمر )

ارائه ی سوالات به صورت کتبی و تکثير شده ؛  درخواست پاسخ گويی به صورت انفرادی  ؛ اخذ پاسخ نامه ها ( اگر وقت بود تصحيح پاسخ نامه ها )

9- کار در منزل :ارائه ی سوالات و خود آزمايی برای کار در منزل ( با اين توضيح که حداقل دو سوال به گونه ای طرح شود که دانش آموزان مجبوربه مراجعه به اينترنت و جستجوی اينترنتی باشند .)

(کارايی تيم)

توضيحی

پرسش و پاسخ

تخته ي كلاس ،

رايانه ،

ديتا پروژکتور تصويرمولوی

پرسش و پاسخ،

خواندن متن،

يادداشت،

ارائه ي نظردر جمع بندي مطالب

19

نحوه ي  ارزشيابي

الف) ضمن تدريس :طرح سؤالات شفاهي

ب)ارزشيابي پاياني :

1-بيت مقابل با کدام بخش درس ارتباط معنايی دارد ؟

نشان خواهی از وی ز خود بی نشان شو           که من زو نشان جستم از بی نشانی

2-در بيت زيرکدام کلمات آرايه ی مراعات نظير  ساخته اند.

دو قدم بيش نيست اين همه راه                     راه نزديک شد ، سخن کوتاه

3-لغات « تاس ، نمی هلند ، صاحب گوهر » را با توجّه به متن معنی کنيد .

4-دو مصدر برای فعل « نمی هلند » ذکر کنيد .

5-درون مايه های کتاب « فيه مافيه » را ذکر کنيد .

6-« فيه مافيه » چگونه نثری دارد ؟

7- تلفّظ کدام يک از لغات آمده صحيح است؟

کافَر ، کافِر     /   آخَر ، آخِر (متضاد آغاز)

8-عنوان درس (پيدای پنهان ) چه آرايه ای دارد؟ يک مثال ديگر برای اين آرايه ذکر کنيد .

 |+| نوشته شده در  جمعه شانزدهم آذر 1386ساعت 23:29  توسط اعضای گروه  | 
 
  بالا